Nομισματικός πόλεμος… στις χώρες της Δύσης

by/ 0 Comments / 1 View / 15/03/2022

Πάνος Κοσμάς

Το τέλος της νομισματικής «παγκοσμιοποίησης» και η μάχη για το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. ● Πώς ο πόλεμος στην Ουκρανία αλλάζει τα κριτήρια της νομισματικής πολιτικής. ● Οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και οι φόβοι για τις ασθενικές επιδόσεις του ευρώ σε σχέση με το δολάριο. ● Τα μέτρα νομισματικής «αποκοπής» της Ρωσίας, το γουάν και τα κρυπτονομίσματα.

«Οι ΗΠΑ πάνω, η Ε.Ε. μέσα αλλά κάτω, η Κίνα και η Ρωσία έξω». Κάπως έτσι θα μπορούσαμε να παραφράσουμε, προσαρμόζοντάς το στις τωρινές συνθήκες, το γνωστό «δόγμα» της αμερικανικής στρατηγικής της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.

Η περιγραφή της σχέσης ανάμεσα στα ανταγωνιστικά συμφέροντα που εμπλέκονται σε αυτόν τον πόλεμο μέσα από το απόλυτο δίπολο Δύση – Ρωσία ή Δύση – Ανατολή (περιλαμβάνοντας στην Ανατολή την Κίνα ή και άλλες ανερχόμενες περιφερειακές δυνάμεις) είναι απλοϊκή και λανθασμένη, αν μη τι άλλο επειδή αποκρύβει τον οικονομικό ανταγωνισμό ανάμεσα στους μεγάλους οικονομικούς πόλους της Δύσης, τις ΗΠΑ και την Ε.Ε., που σε αυτή τη συγκυρία κινείται σε υπόγειες διαδρομές.

Ο νομισματικός ανταγωνισμός για το ποια θα είναι η ισχύς και το μερίδιο των νομισμάτων με διεθνή ρόλο στον κόσμο που ξημερώνει ύστερα από το τέλος της «παγκοσμιοποίησης» είναι περίπλοκος και δεν ανταποκρίνεται στο απλοϊκό ερμηνευτικό σχήμα της αντιπαράθεσης «Δύσης» και «Ανατολής». Ποιο ή ποια θα είναι τα αποθεματικά νομίσματα του αύριο, που θα ελκύουν τις τεράστιες μάζες της διεθνούς ρευστότητας; Και ήδη στο «ρινγκ» του νομισματικού ανταγωνισμού έχουν ανέβει έτοιμα για μάχη το δολάριο και το ευρώ!

Οσοι ανέμεναν ότι λόγω των μεγάλων οικονομικών συνεπειών του πολέμου (επιβράδυνση ή και ύφεση, «βουτιά» στα χρηματιστήρια κ.λπ.) η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μετέθετε για αργότερα τη νομισματική σύσφιγξη και ίσως θα παρέτεινε την ισχύ του έκτακτου προγράμματος πανδημίας (PEPP), δοκίμασαν μεγάλη έκπληξη: εντελώς αντίθετα η ΕΚΤ αποφάσισε την προηγούμενη Πέμπτη να επισπεύσει τη νομισματική σύσφιξη! Πολλοί ερμήνευσαν αυτή την κίνηση με βάση τους φόβους για τον πληθωρισμό.

Προπολεμικά κριτήρια

Ο φόβος είναι φυσικά υπαρκτός και δικαιολογημένος· είναι όμως εξίσου δικαιολογημένος και ο φόβος της ύφεσης. Μέχρι τώρα οι κεντρικές τράπεζες έδειχναν να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στον δεύτερο από αυτούς. Αυτά τα κριτήρια είναι πλέον… προπολεμικά. Πλέον ο ρόλος των νομισμάτων διεθνούς εμβέλειας ως αποθεματικών είναι εντελώς κρίσιμος. Στο όνομα αυτού καμία κεντρική τράπεζα, ιδιαίτερα η ΕΚΤ, δεν μπορεί να… υστερήσει στον ανταγωνισμό. Και ο ανταγωνισμός εδώ δεν είναι με το γουάν ούτε φυσικά με το ρούβλι, αλλά με το δολάριο.

Αρκετά πριν από τη συνεδρίαση του Δ.Σ. της ΕΚΤ την προηγούμενη Πέμπτη ο πρόεδρος της αμερικανικής ομοσπονδιακής κεντρικής τράπεζας (FED) κ. Πάουελ είχε ξεκαθαρίσει ότι το πρόγραμμα της νομισματικής σύσφιγξης, που μεταξύ άλλων προβλέπει και 6-7 αυξήσεις επιτοκίων μέσα στο 2022, όχι μόνο δεν αναστέλλεται, αλλά θα εφαρμοστεί με μάλλον μεγαλύτερη αποφασιστικότητα… Αυτή η προοπτική σε συνδυασμό με τη «συντηρητική» -μέχρι να ξεσπάσει ο πόλεμος- επιτοκιακή πολιτική της ΕΚΤ οδηγούσαν την ισοτιμία ευρώ/δολαρίου σε συνεχώς χαμηλότερα επίπεδα.

Με τη μάχη για τα νομισματικά αποθέματα να έχει ανάψει για τα καλά, όλα αλλάζουν: η ΕΚΤ δεν μπορεί πλέον να είναι αδιάφορη για την ελκυστικότητα του ευρώ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος. Δεν μπορεί βέβαια να ακολουθήσει ισότιμα τη FED στον επιτοκιακό ανταγωνισμό, αλλά δεν μπορεί και να αδιαφορήσει.

Εξάλλου οι αγορές συναλλάγματος έδωσαν την ετυμηγορία τους: το τελευταίο διάστημα η ισοτιμία του ευρώ προς το δολάριο αυξήθηκε -έστω και λίγο- μόνο σε δύο περιπτώσεις: α) όταν διέρρευσε από διεθνή πρακτορεία η είδηση για έκδοση ευρωομολόγου για να χρηματοδοτηθεί η ευρωπαϊκή «γεωπολιτική αφύπνιση» (δαπάνες για «στρατιωτική αναβάθμιση» και για ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία) και β) ύστερα από τις αποφάσεις της ΕΚΤ την προηγούμενη Πέμπτη. Η υποστήριξη του ρόλου του ευρώ ως διεθνούς αποθεματικού νομίσματος είναι πλέον ζήτημα προτεραιότητας.

Ο παγκόσμιος νομισματικός πόλεμος για την ισχύ των αποθεματικών νομισμάτων κηρύχθηκε επισήμως με την απόφαση της Δύσης να δεσμεύσει τα αποθεματικά της Ρωσίας που ήταν κατατεθειμένα σε δυτικές τράπεζες -πάνω από 300 δισ. δολάρια, σχεδόν το 50% των αποθεματικών του ρωσικού κράτους!- αλλά και με την «αποκοπή» της Ρωσίας από τις διεθνείς τραπεζικές συναλλαγές.

Αυτομάτως τέθηκε το ερώτημα: πώς μπορεί μια χώρα να ασφαλίσει τα αποθεματικά της; Και πώς μπορεί να αποφύγει τη «διά διατάγματος» αποκοπή της από τις διεθνείς συναλλαγές; Ποιο νομισματικό μέσο είναι ασφαλές καταφύγιο;

Πειραματισμοί

Η Ρωσία, για την οποία το πρόβλημα είναι άμεσο και οξύτατο, κατέφυγε σε πειραματισμούς με τα κρυπτονομίσματα, τα οποία όμως έχουν προσώρας την «ατέλεια» ότι ο ρόλος τους στην εξόφληση συναλλαγών είναι ατροφικός. Δεν είναι όμως καθόλου τυχαίο το περιστατικό με την «κατά λάθος» ανάρτηση της υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ, κ. Γέλεν, που έκανε λόγο για επικείμενη ρύθμιση για το πλαίσιο λειτουργίας των κρυπτονομισμάτων.

Μπορεί οι δυτικές κυρώσεις να έχουν περιλάβει και τις ρωσικές συναλλαγές με κρυπτονομίσματα, αλλά αυτά διαφεύγουν σε πολύ μεγάλο βαθμό του ουσιαστικού ελέγχου από τις επίσημες νομισματικές αρχές, η δε υπαγωγή τους στον θεσμικό καταναγκασμό απλώς θα τα καταστρέψει – κάτι που οι εκδότες τους ασφαλώς δεν θα θέλουν.

Ομως το μήνυμα δεν το πήρε μόνο η Ρωσία, αλλά και η Κίνα και όλες οι χώρες που έχουν γεωπολιτικές επιλογές «ασύμβατες» με το δυτικό μπλοκ και ιδιαίτερα με τις ΗΠΑ. Ο παγκόσμιος νομισματικός πόλεμος έχει ήδη κηρυχθεί και προβλέπεται πολυπολικός και… επεισοδιακός.

efsyn.gr