Κόκκινος συναγερμός για ομόλογα-επιτόκια

by/ 0 Comments / 2 View / 05/05/2022

Πάνος Κοσμάς

Με τρόμο παρατηρεί η υπερχρεωμένη Ευρώπη τη διαρκή άνοδο των αποδόσεων-μείωση των τιμών των κρατικών ομολόγων. Με… σεισμικό επίκεντρο την Ιταλία, οι υπερχρεωμένες χώρες βλέπουν το κόστος δανεισμού τους να αυξάνεται, ενώ στην Ελλάδα το πρόγραμμα δανεισμού του Δημοσίου είναι στον «αέρα».

Η Ελλάδα μαζί με την Ιταλία είναι οι περίοπτοι αδύναμοι κρίκοι και γι’ αυτό «τρώνε» το περισσότερο «ξύλο» στις αγορές ομολόγων. Ωστόσο, η Ελλάδα έχει το θεμελιώδες πλεονέκτημα του «μαξιλαριού» ρευστότητας που της επιτρέπει να προφυλαχθεί από «ακραία καιρικά φαινόμενα» στις αγορές, ενώ το χρέος της που διαπραγματεύεται στις αγορές (περί τα 80 δισ. ευρώ) είναι μικρό ποσοστό του συνολικού της χρέους – και παρ’ όλα αυτά είναι μακράν μπροστά όσον αφορά την αύξηση των αποδόσεων. Η Ιταλία όμως δεν μπορεί να απέχει για πολύ από τις αγορές, αφού είναι αναγκασμένη να αναχρηματοδοτεί διαρκώς το σύνολο του χρέους της.

Οταν μια χώρα είναι υπερχρεωμένη και υποχρεωμένη να ζητεί 400 δισ. ευρώ από τις αγορές κάθε χρόνο, είναι λογικό να μπαίνει στο «ραντάρ» των αγορών ομολόγων. Ετσι, η απόδοση του ιταλικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου αυξάνεται διαρκώς και μάλιστα με ρυθμούς εντονότερους σε σχέση με το ελληνικό.

Δυναμική…

Για να αντιληφθούμε τη δυναμική της ανόδου των αποδόσεων των ομολόγων, που συμπαρασύρει αναλόγως τα επιτόκια δανεισμού των κρατών και άρα το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, η απόδοση του γερμανικού δεκαετούς ήταν πριν από λίγους μόλις μήνες αρνητική (περί τις -50 μονάδες βάσης), η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς είχε μειωθεί κάτω από τις 60 μονάδες βάσης και τώρα βρίσκονται αντίστοιχα στις 98,5 και 339 μονάδες βάσης.

Οσο για την επιδείνωση στα ιταλικά ομόλογα το τελευταίο διάστημα, η απόδοση του ιταλικού δεκαετούς αυξήθηκε 30 μονάδες βάσης στις τελευταίες 20 μέρες. Ετσι, η Ιταλία ουσιαστικά κρύφτηκε και δεν βγήκε στις αγορές για ολόκληρο το πρώτο τετράμηνο του 2022 (έκανε μόνο κάποιες επουσιώδεις κινήσεις τον Ιανουάριο για να μαζέψει λίγα δισ. ευρώ)! Ομως, δεν θα μπορεί να κρύβεται για πολύ, αν μη τι άλλο γιατί η αύξηση των αποδόσεων έχει ακόμη πολύ δρόμο μπροστά της. Τα futures του Euribor ενός έτους «προβλέπουν» αύξησή του από 22,5 μονάδες βάσης σήμερα σε 176 μονάδες βάσης τον Μάιο του 2023. Αν πάρουμε αυτή την πρόβλεψη ως σημείο αναφοράς, η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς κρατικού ομολόγου σε έναν χρόνο από τώρα θα ξεπεράσει το 4,5% και θα κινείται προς το 5%.

Προ περίπου ενός μήνα, μια «ημιεπίσημη» διαρροή από την ΕΚΤ έκανε λόγο για τη δημιουργία μηχανισμού ώστε να αποτραπεί τυχόν κίνδυνος «κατακερματισμού» της αγοράς ομολόγων. Η διαρροή έκανε λόγο για στήριξη με αγορές από την ΕΚΤ ομολόγων χωρών που θα εκπίπτουν της επενδυτικής βαθμίδας. Ηταν φανερό ότι αυτό «φωτογράφιζε» την Ιταλία επαναφέροντας με έμμεσο τρόπο την περίφημη διαβεβαίωση του Ντράγκι «Whatever it takes». Ωστόσο, στην τελευταία της συνέντευξη η κ. Λαγκάρντ, ερωτηθείσα τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό συγκεκριμένα, αρνήθηκε ότι υπάρχει τέτοιο σχέδιο.

Οι αγορές

Καθώς λοιπόν οι αυξήσεις επιτοκίων είναι μπροστά και η Ιταλία έχει μεγάλες ανάγκες χρηματοδότησης του χρέους της που δεν σηκώνουν άλλη αναβολή, οι αγορές το τελευταίο διάστημα τεστάρουν την Ιταλία και μέσω αυτής την ΕΚΤ υποβάλλοντας την εύλογη ερώτηση: ποια είναι η «κόκκινη γραμμή» πέραν της οποίας η ΕΚΤ θα επέμβει για να αποτρέψει τον «κατακερματισμό»;

Οταν το πρωτοείπε αυτό ο Ντράγκι, ήταν σε επίπεδα spread (διαφοράς απόδοσης) 5,0%. Στις αρχές της πανδημίας, τον Μάρτιο του 2020, ήταν σε επίπεδα spread 3,5%. Τότε όμως είχαμε αποπληθωρισμό και όχι υψηλό πληθωρισμό και δεν υπήρχε λόγος αύξησης επιτοκίων. Τώρα, πόσο αποτελεσματική μπορεί να είναι μια παρέμβαση της ΕΚΤ σε συνθήκες που το έκτακτο πρόγραμμα πανδημίας (PEPP) έχει τελειώσει και αναγκάζεται (έστω και ασθμαίνουσα και από απόσταση) να ακολουθήσει στην κούρσα ανόδου των επιτοκίων που οδηγεί η FED;

Πληθωρισμός και… ύφεση

Η ανοδική δυναμική των αποδόσεων των ομολόγων ενσωματώνει προβλέψεις για αλλεπάλληλες αυξήσεις επιτοκίων από την αμερικανική κεντρική ομοσπονδιακή τράπεζα (FED) αλλά και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ). Η πρώτη άνοδος επιτοκίων του ευρώ αναμένεται τον Ιούλιο.

Στην ΕΚΤ ήδη κυριαρχούν τα «γεράκια», που πιστεύουν ότι ο πληθωρισμός πρέπει να παταχθεί ακόμη και αν οι αυξήσεις επιτοκίων, προστιθέμενες σε όλες τις άλλες αιτίες (ενεργειακή και επισιτιστική κρίση), βυθίσουν την ευρωπαϊκή οικονομία στην ύφεση. Εξάλλου, δεν λείπουν ούτε αυτοί που βλέπουν την ύφεση ως τον τρόπο να μειωθεί ο πληθωρισμός, ούτε εκείνοι που βλέπουν στον υψηλό πληθωρισμό έναν καλό τρόπο για να μειωθεί το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ… Ομως για την Ευρωπαϊκή Ενωση αμφότερες οι «λύσεις» είναι πολύ επικίνδυνες και οι βασικοί λόγοι είναι η ενεργειακή εξάρτηση, η υπερχρέωση και η μη αμοιβαιοποίηση του χρέους.

efsyn.gr