Μια όχι και τόσο πάνσοφη «κουκουβάγια»

by/ Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Μια όχι και τόσο πάνσοφη «κουκουβάγια» / 5 View / 02/11/2020

Περισσότερο πολιτικός και καθόλου τραπεζίτης, η Γαλλίδα πρόεδρος της ΕΚΤ, αφού «κάηκε» στην πρώτη της αναμέτρηση με τις αγορές πριν από έναν χρόνο, τώρα δοκιμάζει τις αντιστάσεις των «γερακιών» στη διεύρυνση του ρόλου της τράπεζας πέρα από τον στενό ορισμό του πληθωρισμού, στα πεδία της κοινωνικής ανισότητας και της κλιματικής αλλαγής.

Η Κριστίν Λαγκάρντ, η πρώτη γυναίκα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και η πρώτη επικεφαλής αυτής που δεν είναι οικονομολόγος, αλλά δικηγόρος, έκλεισε το περασμένο Σάββατο ένα χρόνο στη νέα της θέση.

Περισσότερο πολιτικός και καθόλου τραπεζίτης –όπως όλοι οι προκάτοχοί της– η Γαλλίδα επιχείρησε με την ανάληψη των καθηκόντων της να εισαγάγει τη διεύρυνση του ορίζοντα δράσης της ΕΚΤ σε μια σειρά από κοινωνικά ζητήματα, όπως η κλιματική αλλαγή, η οικονομική ανισότητα, η ανισότητα των φύλων.

Οι παρεμβάσεις της επ’ αυτών παρέμειναν, ωστόσο, μέχρι σήμερα σε επίπεδο φιλολογίας. Επί του πρακτέου δεν έγινε τίποτα, αφού η εντολή της ΕΚΤ δεν επιτρέπει τίποτα περισσότερο από τον έλεγχο του πληθωρισμού. Την εντολή αυτή έσπευσε να της υπενθυμίσει τέσσερις μόνο ημέρες από την ανάληψη ηνίων της ΕΚΤ ο πρώην υπουργός Οικονομικών και νυν πρόεδρος του Κοινοβουλίου της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, διαμηνύοντας ότι είναι «περιορισμένη». Είχαν προηγηθεί βέλη Λαγκάρντ κατά της Γερμανίας και της Ολλανδίας για τα υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματά τους που παρέμεναν ανενεργά στα θησαυροφυλάκιά τους, αντί να επενδυθούν στην ανάπτυξη.

«Μανούλα» στις μανούβρες και τους επικοινωνιακούς χειρισμούς, η Λαγκάρντ μάζεψε αμέσως τη διαφαινόμενη σύγκρουση με το γερμανικό πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο, επιλέγοντας ως τόπο της πρώτης ομιλίας της ως προέδρου της ΕΚΤ το Βερολίνο, όπου, μεταξύ άλλων, έπλεξε το εγκώμιο του Σόιμπλε και έριξε σήμα για την πρόθεσή της να εργαστεί με όλες τις πλευρές. Διεμήνυσε μάλιστα ότι είναι… κουκουβάγια. Οταν την ρωτούσαν συγκεκριμένα εάν συντάσσεται με τα «γεράκια» της ΕΚΤ, που πρεσβεύουν αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία, ή με τα «περιστέρια», που αφήνουν περιθώρια χαλάρωσης στις δημόσιες δαπάνες, απάντησε διπλωματικά ότι θα προτιμούσε να είναι «μια πάνσοφη κουκουβάγια».

Αυτή η ρητορική είναι ωραία για κατανάλωση σε καφενεία, καφετέριες και λαϊκές αγορές και όταν όλα πάνε πρίμα. Οταν όμως τα πράγματα δυσκολεύουν, απαιτείται σύνεση, λιτότητα και μεγάλη προσοχή στον λόγο του κεντρικού τραπεζίτη, καθώς υπάρχουν και οι… αγορές. Ετσι, τον περασμένο Μάρτιο, όταν το σοκ της πανδημίας άρχισε να χτυπά άγρια ευρωπαϊκή οικονομία και αγορές, η Λαγκάρντ έκανε την πρώτη της μεγάλη… πατάτα. Αναφερόμενη στις διαφορετικές αποδόσεις που είχαν τα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης, διεμήνυσε ότι δεν είναι δουλειά της ΕΚΤ να τις εξισορροπήσει. Κάτι που, αν και είναι αλήθεια, δεν λέγεται ποτέ από έναν κεντρικό τραπεζίτη, ειδικά όταν επικρατεί αβεβαιότητα.

Η δήλωσή της τροφοδότησε κύμα πωλήσεων στις αγορές ομολόγων, εκτοξεύοντας σπρεντ και κόστος δανεισμού της Ιταλίας και άλλων χωρών με υψηλό χρέος. Απαιτήθηκαν διευκρινιστικές δηλώσεις και κυρίως η εξαγγελία του ύψους 750 δισ. ευρώ προγράμματος αγοράς ομολόγων και ιδιωτικού χρέους από την ΕΚΤ (που στη συνέχεια επεκτάθηκε στα 1,35 τρισ. ευρώ) για να ηρεμήσουν οι διεθνείς αγορές και να σταματήσει ο κερδοσκοπικός τζόγος με τα ομόλογα των πιο ευάλωτων χωρών της ευρωζώνης.

Μεσούσης της πανδημίας και της πρωτοφανούς ύφεσης στην οικονομία της ευρωζώνης, η Λαγκάρντ συνεχίζει την πολιτική του προκατόχου της Μάριο Ντράγκι, διατηρώντας τα επιτόκια σε χαμηλά ή αρνητικά επίπεδα.

Η πορεία του πληθωρισμού (που κινείται πλέον κάτω από το 0%) και η αβέβαιη πορεία της οικονομίας εντείνουν ωστόσο την ανάγκη για επαναπροσδιορισμό του ρόλου της ΕΚΤ. Υπό την ηγεσία της Λαγκάρντ, η ΕΚΤ έχει ξεκινήσει την πρώτη επισκόπηση της πολιτικής εδώ και 17 χρόνια, διαδικασία η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη.

Εδώ και μια δεκαετία η ΕΚΤ είναι σχεδόν πάντα έξω από τον στόχο της για τον πληθωρισμό (κάτω από αλλά κοντά στο 2%) που καθορίζει το μίγμα της νομισματικής πολιτικής της. Ο κίνδυνος του πληθωρισμού επί της ουσίας είναι ανύπαρκτος αφού η ευρωπαϊκή οικονομία κινείται μετά το κραχ σε ρυθμούς στασιμότητας. Αντίθετα, πιο έντονος προβάλλει κατά καιρούς ο κίνδυνος του αποπληθωρισμού.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση που έχει πέσει στο τραπέζι της ΕΚΤ είναι η υιοθέτηση ενός πιο «συμμετρικού» ορισμού για τη σταθερότητα των τιμών. Βάσει αυτού, ο στόχος της σταθερότητας των τιμών επιτυγχάνεται όχι μόνο όταν ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη διατηρείται κάτω του 2%, αλλά ακόμη και όταν ξεπερνά οριακά για κάποιο χρονικό διάστημα το 2%.

Η Λαγκάρντ πιστεύει ότι πέραν αυτής της στενής αποστολής η ΕΚΤ θα πρέπει να εστιάσει και στα παραπάνω κοινωνικά ζητήματα, αφού οι καιροί έχουν αλλάξει. Η αμερικανική Fed δεν δίστασε άλλωστε νωρίτερα φέτος να δεσμευτεί ότι η ενίσχυση των φτωχών και μεσαίων εισοδημάτων θα λαμβάνεται υπόψη στον καθορισμό της πολιτικής της.

Με τη Λαγκάρντ έχει συνταχθεί και ο επικεφαλής της γαλλικής κεντρικής τράπεζας Φρανσουά Βιλερουά, που υποστηρίζει ότι απασχόληση και αναδιανομή εισοδημάτων οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη στον καθορισμό της πολιτικής της ΕΚΤ, ενώ ο Φινλανδός Ολι Ρεν τονίζει ότι η ευρωζώνη θα μπορούσε να ζήσει ακόμη και με προσωρινή υπέρβαση του πληθωρισμού, εάν το δικαιολογούσαν ζητήματα κοινωνικής πρόνοιας.

Ολα αυτά βέβαια δεν βρίσκουν σύμφωνη τη γερμανική πλευρά, η οποία αντιλέγει ότι η ΕΚΤ, παρεμβαίνοντας στην κοινωνική πολιτική, θα μετατραπεί σε πολιτικό θεσμό χωρίς να έχει τη δικαιοδοσία αλλά και τα κατάλληλα εργαλεία.

Efsyn.gr