«Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων», 28 χρόνια μετά

by/ 0 Comments / 0 View / 18/03/2021

Εάν η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων είναι μία από τις «τέσσερις ελευθερίες», τις απόλυτες αρχές στις οποίες εδράζεται η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με την ιστορική -για την ολοκλήρωσή της- Συνθήκη του Μάαστριχτ που τέθηκε σε ισχύ από την 1/1/1993, τότε πρέπει να παραδεχτούμε ότι χρειάστηκαν 28 χρόνια μέχρι να γίνει πράξη για όλους, ανεξαρτήτως εθνικότητας, τους πολίτες με κάποια μορφή αναπηρίας.

 

Και για να ακριβολογούμε, σε ό,τι αφορά τους Έλληνες πολίτες και παιδιά με αναπηρία, η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας ανά την Ε.Ε. μόλις που αρχίζει να γίνεται πραγματικότητα, με την πρόταση της Ε.Ε. για την Ευρωπαϊκή Κάρτα Αναπηρίας, η οποία θα είναι στα πρότυπα της ευρωπαϊκής κάρτας στάθμευσης για ΑμεΑ.

Η κάρτα για την αναπηρία που θα δίνει τη δυνατότητα στους κατόχους της να ταξιδεύουν ευκολότερα στο εσωτερικό της Ε.Ε. ανακοινώθηκε στο πλαίσιο της νέας Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (2021-2030) εισάγοντας ένα εθελοντικό σύστημα αμοιβαίας αναγνώρισης της κατάστασης αναπηρίας και ορισμένων σχετικών ευεργετημάτων χωρίς διακρίσεις εθνικότητας.

Η Ευρωπαϊκή Κάρτα Αναπηρίας εξασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση σε οφέλη πέραν των συνόρων για τα άτομα με αναπηρία, κυρίως στους τομείς του πολιτισμού, της αναψυχής, του αθλητισμού και των μεταφορών. Θα αναγνωρίζεται αμοιβαία από τις χώρες της Ε.Ε. που συμμετέχουν στο σύστημα, σε εθελοντική βάση, αλλά θα είναι κι ένα από τα πιο δύσκολα εγχειρήματα της Ενωσης, αφού προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός θα πρέπει να εξομοιωθούν τα κριτήρια απόδοσης αναπηρίας στα κράτη-μέλη.

Το «διαβατήριο» της ελεύθερης κυκλοφορίας ΑμεΑ υπό μία αρχική έννοια έχει τη βάση του στη Σύμβαση ΟΗΕ για τα Δικαιώματα ΑμεΑ (UNCRPD), την οποία για πρώτη φορά προσπάθησε να υλοποιήσει η ελληνική κυβέρνηση του 2017 (Σ1). Ωστόσο, μόλις στα τέλη του 2020 συντάχθηκε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (Σ2), το οποίο αποτελεί την πρώτη συγκροτημένη προσπάθεια συντονισμού πολιτικών αναπηρίας στη χώρα με την ενσωμάτωση των βασικότερων κοινοτικών διατάξεων, οδηγιών, κανονισμών και αποφάσεων για την αναπηρία και την άρση των διακρίσεων.

Αλλά ας πιάσουμε το νήμα από την αρχή…

Αναπηρία και κοινωνική αποστασιοποίηση… εσαεί

Πέρυσι, τέτοιον καιρό, ουδείς πίστευε ότι η στατιστική της υγείας θα δημιουργούσε μια νέα σελίδα, στην οποία οι θάνατοι από την πανδημία στην Ελλάδα σήμερα θα ξεπερνούσαν κατά πολύ τις επτά χιλιάδες. Ναι, πάνω-κάτω γνωρίζουμε με καθημερινές ενημερώσεις πόσοι είναι οι άνδρες, πόσες οι γυναίκες, σε ποια ηλικία είναι οι νοσούντες και οι διασωληνωμένοι, αν υπάρχει βρέφος ανάμεσά τους, πόσοι επιβίωσαν λαμβάνοντας εξιτήριο, που μοιάζει με νέο διαβατήριο ζωής ή πόσα από τα θύματα του Covid-19 έπασχαν και από υποκείμενο νόσημα.

Όμως, αυτό που δεν ξέρουμε, γιατί δεν καταγράφεται στα νούμερα που δημοσιοποιούνται, είναι πόσοι είναι οι άνθρωποι με αναπηρίες. Πόσοι είναι οι τυφλοί, οι τετραπληγικοί ή οι κωφοί, πόσοι είναι οι άνθρωποι με βαριές ή λιγότερο σοβαρές αναπηρίες ή με κινητικά προβλήματα που υπέφεραν και υποφέρουν από τη μετάδοση του ιού που εξαπλώνεται με απίστευτη ταχύτητα.

Και δεν γνωρίζουμε διότι οι ανάπηροι, παρά τη βελτίωση που έχουν επιφέρει οι κοινοτικές διατάξεις για την άρση ή τη μείωση ακόμη και των διακρίσεων… της στατιστικής, παραμένουν ακόμη αόρατοι.

 

Κλεισμένοι στα σπίτια ή στα ιδρύματα δεν κινδυνεύουν από την κοινωνική αποστασιοποίηση στην οποία καλούν οι Αρχές ως βασικό μέσο προφύλαξης. Σπανίως κυκλοφορούν. Κι αυτό μας κάνει να ξαφνιαζόμαστε κάθε φορά που ταξιδεύοντας στην κεντρική Ευρώπη διαπιστώνουμε ότι εκεί υπάρχουν δίπλα μας, στο φανάρι, στα αμαξίδια, στο εστιατόριο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς.

 

Όντως, στην Ελλάδα το λεξιλόγιο την πανδημίας με απαγορευτικές λέξεις, όπως «συνωστίζομαι», «συγχρωτισμός», «έξοδος από το σπίτι», «μετακίνηση με ΜΜΜ», δεν χρησιμοποιούνται από τα ΑμεΑ. Δεν χρειάζεται να στείλουν sms στην Πολιτική Προστασία γιατί απλώς δεν κυκλοφορούν. Υπό μία έννοια «κινδυνεύουν» λιγότερο απ’ όλους τους άλλους γιατί κινδυνεύουν πάντα περισσότερο από την αδιαφορία και τις διακρίσεις στην αντιμετώπισή τους. Μια αντιμετώπιση που τους «προφυλάσσει» κλεισμένους στην προστατευτική «φούσκα» των ολιγάριθμων συγγενών, που συνήθως λειτουργούν ως φροντιστές τους.

 

Παρόλα αυτά ακόμη και τα λίγα που έχουν γίνει στη χώρα, για να αποκτήσουν όψη και φωνή οι άνθρωποι με αναπηρίες, δεν θα υπήρχαν εάν οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν ήταν αναγκασμένες να εναρμονιστούν με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, τις συστάσεις και τις κατευθύνσεις της για την άρση των διακρίσεων. Κι έτσι, 40 χρόνια μετά την ένταξή της στην Ε.Ε ίσως πια μπορεί να καυχηθεί ότι ανοίγει, δειλά αλλά σταθερά, μια πόρτα -κι όχι μόνο με την Ευρωπαϊκή Κάρτα Αναπηρίας- στη διεκδίκηση της «ανεξάρτητης διαβίωσης» με τη βοήθεια του «προσωπικού βοηθού» που θεσμοθετείται για πρώτη φορά ως παροχή με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Efsyn.gr