Διχασμός της Ε.Ε. για τις κυρώσεις στη Ρωσία

by/ 0 Comments / 2 View / 11/02/2022

Από τότε που η Ρωσία άρχισε να συγκεντρώνει και πάλι στρατεύματα στα ουκρανικά σύνορα πέρυσι, οι ηγέτες της Ε.Ε. κράτησαν ενιαίο μέτωπο, προειδοποιώντας ότι είναι έτοιμοι να επιβάλουν επώδυνες κυρώσεις εάν ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν προχωρήσει σε νέα εισβολή. Αλλά καθώς η Επιτροπή επεξεργάζεται τις λεπτομέρειες, οι εσωτερικές διαμάχες υποβόσκουν σχετικά με την έκταση και τις λεπτομέρειες των κυρώσεων.

Την περασμένη εβδομάδα, ανώτεροι αξιωματούχοι και διπλωμάτες από πέντε χώρες της Ε.Ε. σκιαγράφησαν μια εικόνα αξιοσημείωτης ενότητας, αλλά παραδέχθηκαν ότι καθώς κάθε χώρα της Ε..Ε αξιολογούσε το κόστος που θα επωμιζόταν αν άρχιζαν οι κυρώσεις, προέκυπταν διαφορές – με όλες τις πηγές να συμπίπτουν σε δύο ιδιαίτερα επιφυλακτικές χώρες: Αυστρία και Ουγγαρία.

Η Ε.Ε. θέλει να είναι έτοιμη να αντιδράσει μέσα σε λίγες ώρες αν η Ρωσία επιτεθεί – πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνήσει σε έναν κατάλογο κυρώσεων που θα μπορούσε να υιοθετηθεί γρήγορα, χωρίς την ανάγκη μακρών διαβουλεύσεων. Όμως οι διπλωμάτες γνωρίζουν πολύ καλά ότι σε μια πόλη με διαρροές όπως οι Βρυξέλλες, οποιαδήποτε συζήτηση για τον κατάλογο στο πλαίσιο του Συμβουλίου θα ήταν τόσο μυστική όσο και η ζωντανή μετάδοση των διαπραγματεύσεων. Έτσι, η Επιτροπή ανέλαβε τη σύνταξη του εγγράφου κεκλεισμένων των θυρών, ζητώντας τη συμβολή όλων των χωρών της Ε.Ε. για να εξασφαλίσει την υποστήριξή τους.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε χώρα της Ε.Ε. έπρεπε να εκτιμήσει το κόστος που είναι έτοιμη να αποδεχτεί. Η Ουγγαρία και η Αυστρία έχουν εκφράσει δημοσίως περισσότερο τις οικονομικές τους σχέσεις με τη Ρωσία – και πίσω από τις κλειστές πόρτες, όπως λένε διπλωμάτες και αξιωματούχοι, είναι επίσης οι δύο χώρες που είναι λιγότερο πρόθυμες να περιορίσουν τους εμπορικούς δεσμούς με τη Ρωσία.

Η Γερμανία έγινε είδηση τον περασμένο μήνα, όταν αξιωματούχοι δήλωσαν ότι το Βερολίνο απέκλεισε την απομόνωση της Ρωσίας από το διεθνές σύστημα πληρωμών SWIFT, για μια σειρά από λόγους, και όχι μόνο επειδή χρειάζονταν έναν τρόπο να πληρώνουν για το ρωσικό φυσικό αέριο. Αλλά και άλλες χώρες της Ε.Ε., όπως η Ιταλία, υποστηρίζουν αυτή τη στάση, σύμφωνα με γραπτές προτάσεις που είδε το POLITICO.

Ένας άλλος φόβος είναι ότι ένα πλήρες πλαφόν στο εμπόριο με τη Ρωσία θα οδηγούσε σε “υποκατάσταση εισαγωγών” – όπου η Μόσχα βρίσκει εναλλακτικούς προμηθευτές και γίνεται λιγότερο εξαρτημένη από την Ε.Ε. Σε έγγραφο που υποβλήθηκε στην Επιτροπή, η Ιταλία δήλωσε ότι υποστηρίζει “την προετοιμασία αξιόπιστων, βαθμονομημένων και ουσιαστικών επιλογών”. Αλλά ταυτόχρονα, οι κυρώσεις “θα πρέπει να βασίζονται σε μια εμπεριστατωμένη ανάλυση κόστους-οφέλους, η οποία θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επηρεαστεί η Ρωσία πιο αποτελεσματικά, διατηρώντας την ικανότητα της Ε.Ε. να ενεργεί ως σημαντικός παίκτης έναντι της Ρωσίας, ενώ ταυτόχρονα θα ελαχιστοποιεί τις αρνητικές επιπτώσεις στα ευρωπαϊκά στρατηγικά συμφέροντα (συμπεριλαμβανομένων των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων υποκατάστασης του εμπορίου)”.

Η Ισπανία υποβαθμίζει τις διαιρέσεις. Σε συνέντευξή του στο POLITICO, ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας Χοσέ Μανουέλ Αλβάρεςδήλωσε: «Νομίζω ότι είναι φυσιολογικό να υπάρχουν αποχρώσεις στις θέσεις που όλοι έχουμε, επειδή δεν έχουμε την ίδια γεωγραφική θέση, τις ίδιες ιστορικές σχέσεις με τη Ρωσία, ούτε τις ίδιες οικονομικές σχέσεις». Αλλά πρόσθεσε: «Η πραγματικότητα είναι ότι όταν πήραμε αυτή την απόφαση [να επιβάλουμε σημαντικό κόστος στη Ρωσία], ήταν με συναίνεση και μας δεσμεύει όλους».

O Ισπανός ΥΠΕΞ βρέθηκε στις Βρυξέλλες, για να συναντηθεί με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, τον επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε. Ζοζέπ Μπορέλ και άλλους Ευρωπαίους επιτρόπους. Η Ισπανία ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι στέλνει πολεμικά αεροσκάφη και στρατιώτες στη Βουλγαρία για καθήκοντα αεροπορικής αστυνόμευσης του ΝΑΤΟ, τα οποία, όπως δήλωσε ο Αλβάρες, αποτελούν μέρος της κανονικής εμπλοκής της χώρας στη συμμαχία. Η Μαδρίτη θα φιλοξενήσει επίσης την επόμενη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στις 29-30 Ιουνίου.

Μόλις επέστρεψε από ένα ταξίδι στο Κίεβο, όπου συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, το βασικό μήνυμα του Αλβάρες ήταν ότι ενώ η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ ήταν προετοιμασμένα για κάθε ενδεχόμενο, ήταν καιρός να μειωθούν οι συνεχείς προειδοποιήσεις για επικείμενο πόλεμο. «Η κατάσταση είναι ήδη πολύ τεταμένη στα ουκρανικά σύνορα. Δεν πρέπει να δημιουργήσουμε κάποιο είδος αναπόφευκτα αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Δεν είναι αναπόφευκτο να υπάρξει πόλεμος, κάθε άλλο», δήλωσε. «Η προειδοποίηση για άμεσο πόλεμο κάθε Σαββατοκύριακο» ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει την οικονομία της Ουκρανίας και τελικά τη σταθερότητά της, προειδοποίησε.

«Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι η Ουκρανία δεν είναι μια έννοια. Είναι μια χώρα, με ανθρώπους και με μια κυβέρνηση. Και κάθε φορά που προβάλλουμε αυτή την ιδέα ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος, ότι θα έρθει – το νόμισμά τους, οι επενδύσεις, η οικονομία τους πέφτει. Και αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται ο ουκρανικός λαός ή η ουκρανική κυβέρνηση».

Ερωτηθείς σχετικά με την προσφορά του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να διαπραγματευτεί με τη Ρωσία, ο Αλβάρες ήταν ξεκάθαρος:  «Είμαστε όλοι ενωμένοι εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εντός του ΝΑΤΟ, στο να … επιλέξουμε τον διάλογο ως τη σωστή μέθοδο. Αλλά ο διάλογος δεν είναι διαπραγμάτευση. Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε για την ισότιμη κυριαρχία κάθε κράτους, δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε για την εδαφική ακεραιότητα».

Ο Μακρόν νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, όρθιος δίπλα στον Πούτιν, δήλωσε ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί «εγγυήσεις ασφαλείας που θα μας επιτρέψουν να οικοδομήσουμε μια νέα τάξη ασφάλειας και σταθερότητας στην Ευρώπη». Ο Αλβάρες επέμεινε ότι η τάξη ασφαλείας δεν είναι προς διαπραγμάτευση: «Δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε για την εδαφική ακεραιότητα ενός κράτους, δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε για την κυρίαρχη ισότητα των κρατών, για το γεγονός ότι κάθε οργανισμός είναι ελεύθερος να αποφασίζει για τη συμμετοχή του – σε αυτό δεν είναι δυνατή η διαπραγμάτευση».

Ερωτηθείς εάν η πληθώρα ηγετών της Ε.Ε. που επισκέπτονται τον Πούτιν στη Μόσχα κινδυνεύει να υπονομεύσει την κοινή θέση του μπλοκ, ο Αλβάρες δήλωσε διπλωματικά ότι όλες οι ευκαιρίες για “διάλογο” είναι ευπρόσδεκτες. Αλλά ξεκαθάρισε επίσης ποια θα πρέπει να είναι τα όρια αυτού του διαλόγου.

«Ο διάλογος με τη Ρωσία», είπε ο Ισπανός ΥΠΕΞ, «είναι ακόμη και ευπρόσδεκτος – αν υπάρχει κάποια διευκρίνιση που πρέπει να κάνουμε, αν η Ρωσία θέλει να ρωτήσει για το ΝΑΤΟ ή την Ευρωπαϊκή Ένωση, επειδή δεν έχουμε κρυφή ατζέντα. Δεν έχουμε κρυφά συμφέροντα. Είμαστε και οι δύο διαφανείς οργανισμοί που μπορούν να εξηγήσουν κάθε κίνηση που κάνουμε. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι διαπραγματευόμαστε για το ποιες είναι οι αρχές του ευρωπαϊκού οικοδομήματος ή ακόμη και οι αρχές του καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Πρότεινε μάλιστα να καταστεί μόνιμος ο διάλογος Ε.Ε.-Ρωσίας, ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Η αποκλιμάκωση είναι απαραίτητη: Επαναλαμβάνοντας τη θέση του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε., ο Αλβάρες δήλωσε ότι «πρέπει να υπάρξει αποκλιμάκωση, διότι είναι πολύ δύσκολο να γίνει διάλογος υπό πίεση, διάλογος υπό την απειλή πιθανής χρήσης βίας».

Στο μεταξύ, στα σύνορα με την Ουκρανία…

Ρωσικά στρατεύματα έχουν αρχίσει ασκήσεις στη Λευκορωσία, κοντά στα ουκρανικά σύνορα. Οι κοινές ασκήσεις στις οποίες συμμετέχουν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες θα διαρκέσουν 10 ημέρες – η μεγαλύτερη συγκέντρωση στην περιοχή από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, σύμφωνα με το ΝΑΤΟ. Έρχεται εν μέσω αναφορών ότι η Ρωσία εγκαθιστά υποδομές ιατρικής υποστήριξης κατά μήκος των συνόρων της με την Ουκρανία, συμπεριλαμβανομένων προμηθειών αίματος και άλλου ιατρικού εξοπλισμού για τη θεραπεία θυμάτων.

Η Ρωσία απέστειλε επίσης έξι μεγάλα αμφίβια πολεμικά πλοία στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, ενώ ένας στόλος πλοίων έχει εισέλθει στη Μεσόγειο για ναυτικές ασκήσεις σε μια τεράστια αύξηση της ναυτικής δύναμης πυρός.

Τα μέλη του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου, των ΗΠΑ, της Ισπανίας, της Δανίας, της Γερμανίας και της Ολλανδίας, έστειλαν επιπλέον αποστολές σε ανατολικούς συμμάχους όπως η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Πολωνία και η Λιθουανία.

Ο Εσθονός ευρωβουλευτής Riho Terras, πρώην διοικητής των εσθονικών αμυντικών δυνάμεων, δήλωσε ότι πιστεύει ότι τελικά θα είναι απόφαση του Πούτιν να εισβάλει. Αλλά πρόσθεσε: «Νομίζω ότι όλες οι δυνάμεις είναι έτοιμες να ξεκινήσουν τον πόλεμο στην Ουκρανία… Υπάρχει αρκετή στρατιωτική δύναμη κατά μήκος των ανατολικών συνόρων και στη Λευκορωσία». Συγκεκριμένα, επισήμανε την παρουσία των εκτοξευτών πυραύλων S-400 και την ιατρική υποδομή στη ρωσική πλευρά. «Αυτό είναι για μένα το πραγματικό σημάδι ότι πραγματικά προετοιμάζονται για πόλεμο».

Οι ηγέτες της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας συναντήθηκαν το βράδυ της Πέμπτης με τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς για να συζητήσουν για την κατάσταση στην Ουκρανία. Οι τέσσερις ηγέτες συμφώνησαν ότι δεν θα πρέπει να γίνουν παραχωρήσεις στον Πούτιν όσον αφορά την ευρωπαϊκή δομή ασφαλείας, σύμφωνα με την Εσθονή πρωθυπουργό Kaja Kallas. Αν και είναι σημαντικό να παραμείνει η Ρωσία στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να αποφευχθεί η κλιμάκωση, “δεν μπορεί κανείς να έχει μια διαπραγμάτευση υπό την απειλή όπλου”, δήλωσε ο Κάλλας κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο γερμανικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο ZDF. Η συνάντηση θα στείλει “ένα καλό μήνυμα” πριν ο Σολτς επισκεφθεί τη Μόσχα την επόμενη εβδομάδα, πρόσθεσε.

Εν τω μεταξύ, η διπλωματία της Βρετανίας προς τη Ρωσία δεν είχε καλή κατάληξη την Πέμπτη. Μια συνάντηση στη Μόσχα μεταξύ της υπουργού Εξωτερικών Λιζ Τρας και του ομολόγου της Σεργκέι Λαβρόφ επρόκειτο να αποτελέσει μια σημαντική στιγμή στις διπλωματικές προσπάθειες της Βρετανίας, αλλά όπως ήταν αναμενόμενο μετατράπηκε σε τροφή για επιθέσεις του Κρεμλίνου.

efsyn.gr