Οι δύο όψεις της συνεπιμέλειας των παιδιών μετά το διαζύγιο

by/ 0 Comments / 5 View / 04/12/2020

Επιστημονικοί φορείς, γυναικείες οργανώσεις, σύλλογοι μπαμπάδων, αλλά και πολίτες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συμμετέχουν σε έναν διάλογο που πολλές φορές γίνεται εμπρηστικός, αφού ακουμπά στον πυρήνα τους έννοιες όπως γονεϊκότητα, ισότητα, σεξισμός, φεμινισμός και πατριαρχία.

Οι κοινωνίες αλλάζουν, όπως αλλάζουν και οι κοινωνικοί ρόλοι που αποδίδονται στα φύλα. Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι πατεράδες επιλέγουν τη γονεϊκότητα συνειδητά και εμπλέκονται ενεργά στη ζωή και την ανατροφή των παιδιών τους. Η συζήτηση περί συνεπιμέλειας αγγίζει στον πυρήνα τους έννοιες όπως γονεϊκότητα, οικογένεια, κοινωνικοί ρόλοι, σεξισμός. Τις τελευταίες μέρες, δε, παίρνει τη μορφή πολεμικής στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με γυναίκες να αντιδρούν σθεναρά στο επικείμενο νομοθέτημα κι άλλες να το υποστηρίζουν.

Το 2017 εκδόθηκαν 19.190 διαζύγια, εκ των οποίων τα 15.721 αφορούσαν οικογένειες με παιδιά. Στο 98% των περιπτώσεων το δικαστήριο αναθέτει την επιμέλεια στη μητέρα, δημιουργώντας ένα «έθιμο» που σε πολλές περιπτώσεις προκαλεί διαμάχες, προστριβές και επιπλέον οδύνη πάνω στα συντρίμμια ενός διαλυμένου γάμου.

Τώρα έρχεται ο υπουργός Δικαιοσύνης μιας συντηρητικής δεξιάς κυβέρνησης να νομοθετήσει σε σχέση με το Οικογενειακό Δίκαιο, που στην Ελλάδα είχε αναμορφωθεί τελευταία φορά το 1983. Εν αναμονή του νομοσχεδίου ο Κώστας Τσιάρας δήλωσε την Τετάρτη: «Τα τελευταία χρόνια βλέπαμε πολύ έντονα φαινόμενα χρησιμοποίησης των παιδιών στην αντιπαράθεση των γονέων που χώριζαν (…) μέσω της νομοθέτησης που προτείνουμε προσπαθούμε να διαμορφώσουμε μια νέα κουλτούρα στους γονείς που χωρίζουν. Διασφαλίζεται η από κοινού και από τους δύο γονείς γονική μέριμνα (ένας όρος ευρύτερος που περιέχει και τη συνεπιμέλεια). Διασφαλίζεται η τουλάχιστον κατά το ένα τρίτο του χρόνου επικοινωνία του παιδιού και με τον άλλο γονέα. Θα κυμαίνεται από τον μισό χρόνο ώς το ένα τρίτο του χρόνου με τον άλλο γονέα».

Θύελλα για την αναμόρφωση του Οικογενειακού Δικαίου

«Κατόπιν ισχυρών πιέσεων γνωστού συλλόγου πατέρων για την καθιέρωση της “συνεπιμέλειας” των τέκνων από τους δύο γονείς μετά το διαζύγιο ή τη διάστασή τους, συστάθηκε Ειδική Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή για “την αναμόρφωση του Οικογενειακού Δικαίου”» καταγγέλλει ο Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, που κυκλοφόρησε ψήφισμα με το οποίο ζητά «να πάψει κάθε επέμβαση στο Οικογενειακό Δίκαιο και ιδίως στις σχέσεις γονέων και τέκνων». Το ψήφισμα φέρει τις υπογραφές 16 φορέων, από το Ιδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την Ενωση Ελληνίδων Γυναικών μέχρι τη Χριστιανική Ενωση Νεανίδων και τον Σύλλογο Πολυτέκνων Μητέρων «Μητέρας Εργον».

Οι φορείς και οι οργανώσεις αναφέρουν πως «έρευνες που δείχνουν θετικές συνέπειες της συνεπιμέλειας αφορούν γονείς που την επέλεξαν. Αν επιβάλλεται σε αντιδικούντες γονείς, δεν εξυπηρετεί το συμφέρον του παιδιού. Τουναντίον, το βλάπτει» και υπογραμμίζουν πως «γονείς που έχουν καλές σχέσεις μετά το διαζύγιο ή τη διάσταση και ενδιαφέρονται ειλικρινά για το παιδί τους δεν χρειάζονται νόμους και δικαστήρια. Ομως, όπως συνάγεται από πείρα, η προώθηση της συνεπιμέλειας “στοχεύει πρωτίστως στην ικανοποίηση ψυχικών αναγκών των γονέων και όχι απαραίτητα στην εξυπηρέτηση του συμφέροντος του τέκνου”. Αυτό δείχνουν και τα επιχειρήματα υπέρ της συνεπιμέλειας. Οπου υπάρχουν προβλήματα, δεν οφείλονται στον νόμο, αλλά στην εφαρμογή του». Οπως αναφέρεται στο ψήφισμα, «το μόνο που χρειάζεται είναι να βελτιωθεί η απονομή της Δικαιοσύνης με την ίδρυση οικογενειακών δικαστηρίων (…), να ιδρυθεί σώμα οικογενειακών κοινωνικών λειτουργών και να προβλεφθεί ειδικό μηνιαίο επίδομα στήριξης των χαμηλού εισοδήματος χωρισμένων γονέων που έχουν την επιμέλεια παιδιού».

Οι «Μαμάδες ενάντια στην υποχρεωτική συνεπιμέλεια», που διακινούν διαδικτυακά ψήφισμα (μέχρι την ώρα που γραφόταν αυτό το κείμενο είχε φτάσει τις 3.538 υπογραφές), δηλώνουν υπέρ της συνεπιμέλειας με συναίνεση και των δύο γονέων και υποστηρίζουν ότι «με την υποχρεωτική συνεπιμέλεια θα πετύχουμε τη διαιώνιση του κακοποιητικού περιβάλλοντος καθώς δεν θα υπάρχει πλέον καμία διέξοδος από αυτό. Υποχρεωτικά δύο άνθρωποι που αδυνατούν να συζούν και να συναποφασίζουν θα πρέπει να το κάνουν ακόμη και μετά το διαζύγιο και το κόστος θα το πληρώσουν τα παιδιά».

Στο ψήφισμά τους υποστηρίζουν ότι το επικείμενο νομοσχέδιο «μετατρέπει τις μητέρες σε θύματα» και τις αναγκάζει «να υποκύπτουν και να ανέχονται είτε σωματική είτε ψυχολογική είτε άλλης μορφής κακοποίηση», ενώ καταγγέλλουν τους πατέρες που λένε ότι αποξενώνονται από τα παιδιά τους μετά το διαζύγιο «σαν lobby αντρών που το κίνητρό τους είναι η εκδίκηση προς τις μητέρες και φυσικά το να μην πληρώνουν έστω και αυτήν την πενιχρή διατροφή».

Στον αντίποδα κινούνται 57 γυναίκες-πανεπιστημιακοί από τον χώρο της ψυχολογίας, των νευροεπιστημών, της ιατρικής, της βιολογίας, της κοινωνιολογίας, των παιδαγωγικών αλλά και των σπουδών φύλου. Οπως σημειώνουν, «με εξαίρεση τις περιπτώσεις που ένας από τους δύο γονείς είναι αποδεδειγμένα βίαιος, κακοποιητικός ή αμελής, η συνεπιμέλεια και ο ίσος χρόνος των παιδιών με τους δύο γονείς είναι μια συνθήκη από την οποία κερδίζουν όλοι». Και καταλήγουν: «Η συνεπιμέλεια υποστηρίζει και όλα αυτά για τα οποία πάλεψε το κίνημα του φεμινισμού εδώ και πολλές δεκαετίες: την αυτενέργεια, την ελευθερία και την ισοτιμία των γυναικών».

Ο Σύλλογος Ελλήνων Κοινωνιολόγων υποστηρίζει τη συνεπιμέλεια με εναλλασσόμενη κατοικία και ίσο χρόνο ανάμεσα στους δύο γονείς κι αναφέρεται σε πρόσφατη μελέτη που εκδόθηκε από το Πανεπιστήμιο της Λευκωσίας, που έδειξε ότι οι κοινωνικές συνθήκες και στην Ελλάδα είναι ώριμες για μια τέτοια αλλαγή. Σε δείγμα 1.349 ατόμων το 84,8% συμφωνεί ή συμφωνεί απόλυτα με τη θέσπιση νόμων για τη συνεπιμέλεια, το 73,6% θεωρεί τον πατέρα εξίσου ικανό να αναλάβει την ανατροφή των παιδιών και το 87,2% διαφωνεί ή διαφωνεί απόλυτα με τη διατήρηση του υπάρχοντος καθεστώτος.

Ο Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων τα τελευταία χρόνια λαμβάνει σημαντικό αριθμό καταγγελιών από συζύγους οι οποίοι είτε είναι σε διαδικασία δικαστικών διενέξεων για έκδοση διαζυγίου, είτε είναι ήδη διαζευγμένοι. Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν το αίτημα της «από κοινού άσκησης της επιμέλειας/κοινής ανατροφής με ίσο χρόνο και από τους δύο γονείς», αφού διαπιστώνουν ότι «στις περιπτώσεις όπου δεν ασκείται η επιμέλεια και από τους δύο γονείς, συνήθως προκύπτει έντονη διαμάχη μεταξύ τους, η οποία είναι επιβλαβής για όλα τα μέλη της οικογένειας και ιδιαίτερα επιβαρύνει ψυχοσυναισθηματικά τα παιδιά».

Efsyn.gr