Ψάχνουν τους οικείους τους στη ματωμένη μεξικανική γη

by/ 0 Comments / 8 View / 23/12/2020

Τα τελευταία 15 χρόνια έχουν εξαφανιστεί τουλάχιστον 73.201 άνθρωποι στο Μεξικό, στο πλαίσιο του «πολέμου κατά των ναρκωτικών» που παράγει όλο και περισσότερη βία. ● Οι οικογένειές τους ψάχνουν και ξαναψάχνουν με τα φτυάρια στο χώμα, δίχως καμία βοήθεια από το κράτος, προσπαθώντας να κρατήσουν την ελπίδα ζωντανή.

Οι συνταγές αυτών των γυναικών δεν είναι γιορτινές ούτε οικογενειακές. Απευθύνονται σε απόντες. Σε παιδιά, συντρόφους, αδελφούς που εκείνες ελπίζουν ακόμη ότι κάποια μέρα θα επιστρέψουν και τους μαγειρεύουν τα αγαπημένα τους πιάτα για να ξορκίσουν τον πόνο τις πιο μαύρες τους μέρες.

 

Το Συνταγολόγιο της Μνήμης, περισσότερο επίκαιρο παρά ποτέ αυτές τις ημέρες, είναι ακόμα μία πρωτοβουλία «να τεθεί ξανά στο τραπέζι» η κρίση των αγνοούμενων στο Μεξικό.

 

Και μαζί να καταδειχτεί η απίστευτη δύναμη και η αποφασιστικότητα γυναικών που μπροστά στην κρατική αδιαφορία (ή και συνενοχή) παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους σκάβοντας κυριολεκτικά όπου μπορεί να υπάρχει πιθανότητα να βρουν τους σκοτωμένους δικούς τους ανθρώπους.

Είναι συνταγές από μητέρες της Πολιτείας Σιναλόα (της τρίτης σε αριθμό αγνοουμένων στο Μεξικό), γνωστές και ως οι «Κοσκινίστριες του Ελ Φουέρτε» (από το ομώνυμο χωριό της Σιναλόα – αν και πια προέρχονται από πολλά χωριά της), όπως τις βάφτισε ο δολοφονημένος δημοσιογράφος Χαβιέρ Βαλντές.

 

Αυτές που βγαίνουν με φτυάρια και αξίνες αναζητώντας ανθρώπινα ίχνη σε κοίτες ποταμών αλλά και κάτω από γέφυρες, σε ράγες τρένων και εγκαταλελειμμένα σπίτια, σε βουνά και σκουπιδότοπους.

 

Αδιάφορο κράτος

Οπως άρχισε να κάνει η Μίρνα Κινιόνες το καλοκαίρι του 2014 όταν ο 21χρονος γιος της, Ρομπέρτο, εξαφανίστηκε από το χωριό τους, το Λος Μότσις της Πολιτείας Σιναλόα. Το κατήγγειλε στις αρμόδιες αρχές αλλά της είπαν πως δεν μπορούν να ψάχνουν «σε βουνά και λαγκάδια» αγνοούμενους.

 

Ξεκίνησε μόνη της την αναζήτηση ενώ μέσα μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα ήρθε σε επαφή με άλλες οικογένειες που έψαχναν τους αγνοούμενούς τους. Πλέον οι «Κοσκινίστριες του Ελ Φουέρτε» είναι εκατοντάδες με έναν μόνιμο πυρήνα κάπου 100-120. Μέχρι σήμερα έχουν εντοπίσει 200 σορούς και έχουν καταφέρει να ταυτοποιηθούν και επιστραφούν στις οικογένειές τους 150.

 

«Δεν ψάχνουμε κόκαλα, ούτε λείψανα, αλλά τους θησαυρούς μας, τα κομμάτια μας», λένε αυτές που κάποτε τις αποκαλούσαν «οι τρελές με τα φτυάρια» και σήμερα εμπνέουν δέος και σεβασμό. Σύγχρονες ικέτιδες μιας αδιάλειπτης τραγωδίας, ζητούν και εκείνες τις σορούς των παιδιών τους, να ταφούν ώστε να κλείσει ο κύκλος της ζωής και του θανάτου με αυτή την τελετουργία κάθαρσης που τους αρνούνται.

 

Οι στατιστικές μαρτυρούν τη φρίκη. Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή Αναζητήσεων, από το 2006 -όταν ο πρόεδρος Φελίπε Καλδερόν κήρυξε τον διαβόητο «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» (που άφησε πίσω του 300.000 νεκρούς)- ώς σήμερα ο συνολικός αριθμός των αγνοούμενων ανέρχεται σε 73.201. Δράστες τόσο μέλη των κρατικών δυνάμεων ασφαλείας και αξιωματούχοι όσο και μέλη εγκληματικών οργανώσεων, καρτέλ και συμμοριών ναρκωτικών. Θύματα οι πάντες: φοιτητές, δημοσιογράφοι, γυναίκες, ναρκέμποροι, συμμορίτες, μετανάστες από την Κεντρική Αμερική.

 

Εγκλήματα που σπάνια διερευνώνται και στο 99% των περιπτώσεων μένουν ατιμώρητα. Σύμφωνα με την Ειδική Εισαγγελία Εγκλημάτων Εξαφάνισης, στο διάστημα 2006-2019 έχουν ανοίξει έρευνες για 2.072 θύματα. Μόνο σε 27 από αυτές έχουν υπάρξει αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο και μόλις οι 13 από αυτές είναι καταδικαστικές.

 

Αυτή την αδιαφορία γνωρίζει πολύ καλά και η Σεσίλια Ντελγάδο. Ο γιος της, Χεσούς Ραμόν, χάθηκε τον Δεκέμβριο του 2018 από το Ερμοσίγιο, πρωτεύουσα της Πολιτείας Σονόρα, όταν περιπολικό με αριθμό 073 σταμάτησε έξω από το μαγαζί του και δύο αστυνομικοί τον έβαλαν σε ένα λευκό αυτοκίνητο που τους συνόδευε.

 

Μάρτυρες είδαν την απαγωγή, η Σεσίλια την κατήγγειλε, αλλά η έρευνα δεν έχει προχωρήσει ενώ η Εισαγγελία ισχυρίστηκε πως δεν υπάρχει περιπολικό με αριθμό 073.

 

Ψάχνει παντού

Οπως και η Μίρνα, η Σεσίλια πήγε παντού: σε κρατητήρια, νοσοκομεία, στέκια ναρκομανών, νεκροτομεία. Στην αρχή μόνη κι έπειτα με άλλες μητέρες αγνοουμένων που πέρσι ίδρυσαν τη δική τους ομάδα στη Σόνορα, τις «Ανιχνεύτριες της Ειρήνης». Από τότε έχουν ερευνήσει εξονυχιστικά πέντε τετραγωνικά χιλιόμετρα σκάβοντας και έχουν εντοπίσει 23 πτώματα. Ακολουθούν συχνά πληροφορίες και ίχνη που τους στέλνουν ανώνυμα.

 

«Στο 80% των περιπτώσεων είναι ψεύτικες πληροφορίες. Αλλά πηγαίνουμε όπου μας υποδεικνύουν και σκάβουμε, ιδίως εκεί όπου το έδαφος είναι λιγότερο σκληρό, σημεία μακριά από τα βλέμματα ή που μπορούν εύκολα να καμουφλαριστούν… Βρίσκουμε κόκαλα σκόρπια… Ενα κεφάλι εδώ, μια ωλένη εκεί…. Τα βγάζουμε με μεγάλη προσοχή, με βαθύ σεβασμό».

 

«Με αυτή τη φροντίδα και αγάπη προσπαθούν να αποκαταστήσουν όχι μόνο την ανθρώπινη υπόστασή τους, αλλά να τους επιστρέψουν την ταυτότητά τους, με όνομα, επίθετο, ιστορία, οικογένεια», γράφει σε ένα εξαιρετικό ρεπορτάζ στο The Conversation η Πάολα Ντίας του Κέντρου Ερευνών Συρράξεων και Κοινωνικής Συνοχής της Χιλής, αναφερόμενη στις εκατοντάδες πλέον ανάλογες συλλογικότητες που οργώνουν τα ματωμένα χώματα του Μεξικού ξεθάβοντας ό,τι απέμεινε από τους αγνοούμενους.

 

Η οδυνηρή λύτρωση

Τον Σεπτέμβριο η Σεσίλια κατάφερε να εντοπίσει το «ανύπαρκτο» περιπολικό 073 εγκαταλειμμένο σε μια γειτονική πόλη. Εβγαλε φωτογραφίες και τις κατέθεσε μαζί με νέα πειστήρια στην Εισαγγελία. Τίποτα δεν άλλαξε. Τίποτα δεν προχώρησε. Κι έπειτα, στα τέλη Νοεμβρίου, μέλη των «Ανιχνευτριών της Ειρήνης» επιστρέφοντας από μια από τις αναζητήσεις τους στο βουνό, χάθηκαν «και κάποιος είπε πως ένιωσε το χώμα να βυθίζεται εκεί που πατούσε. Ούτε οκτώ φτυαριές και φάνηκε μια ζακέτα».

 

Η Σεσίλια αναγνώρισε τη ζακέτα του γιου της. Μέρες αργότερα ήρθε και η επίσημη ταυτοποίηση. Και στις 8 Δεκεμβρίου κατάφερε να θάψει τον γιο της. Το να βάλει τέλος στην αβεβαιότητα, να ξέρει ότι είναι νεκρός και να μπορεί να τον θάψει σε έναν τόπο όπου θα μπορεί να τον φροντίζει με αξιοπρέπεια όπως λέει «είναι μαζί κάθαρση και αποκατάσταση μιας οικογενειακής σχέσης, πέρα και πάνω από τον πόνο».

Efsyn.gr