Κλειδί οι εξελίξεις στη Λιβύη για την Ανατολική Μεσόγειο

by/ 0 Comments / 2 View / 08/05/2021

Σοβαρές δυσκολίες βρίσκει η προσπάθεια της Αγκυρας να βρει διπλωματικά διαπιστευτήρια ενόψει των κρίσιμων ραντεβού του Ιουνίου, της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες και της κατ’ ιδίαν συνάντησης Μπάιντεν – Ερντογάν και στη συνέχεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τις ευρωτουρκικές σχέσεις και πάλι στην κορυφή της ατζέντας. Οι πυρετώδεις προσπάθειες της τουρκικής ηγεσίας να ξανανοίξει διαύλους επικοινωνίας με τις χώρες του αραβικού κόσμου και παράλληλα να συνεχίσει τον ρόλο που διαδραματίζει στις εστίες κρίσης της Μ. Ανατολής και της Λιβύης, δεν έχουν απτό αποτέλεσμα, καθώς όλοι περιμένουν να δουν το νέο σημείο ισορροπίας στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας.

Από τις αρχές της εβδομάδας ο πρόεδρος της Τουρκίας Τ. Ερντογάν με τον υπουργό Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου έχουν αρχίσει έναν διπλωματικό μαραθώνιο, ξεκινώντας από τη Λιβύη και την Αίγυπτο, στη συνέχεια τη Γερμανία και την επόμενη εβδομάδα τη Σαουδική Αραβία. Σε όλες τις επαφές, τις επισκέψεις Τσαβούσογλου και τις τηλεφωνικές συνομιλίες Ερντογάν, σύμφωνα με τις κυβερνητικές ανακοινώσεις από την Αγκυρα διαπιστώνεται «θετικό και εποικοδομητικό κλίμα», κάτι που δεν επιβεβαιώνεται όμως από τα άλλα μέρη.

Στην Τρίπολη οι συνομιλίες του Μ. Τσαβούσογλου με την υπουργό Εξωτερικών της Λιβύης Νάιλα Αλ Μανγκούς κατέληξαν σε ανοιχτή διαφωνία για τη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας. Παρότι ο εντολοδόχος πρωθυπουργός Α. Ντμπεϊμπά με δηλώσεις στο Al Jazeera έσπευσε να καθησυχάσει την Αγκυρα ως προς το τουρκολιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες, το θέμα της αποχώρησης των στρατιωτικών και μισθοφόρων που έχει στη Λιβύη η Τουρκία, τίθεται επιτακτικά και φέρνει σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση Ερντογάν.

 

Η αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων από τη Λιβύη ετέθη ως προαπαιτούμενο και από το Κάιρο στην συνάντηση των διπλωματικών αντιπροσωπειών Αιγύπτου – Τουρκίας (η πρώτη έπειτα από οκτώ χρόνια). Εντούτοις, ο Τούρκος αντιπρόεδρος Φ. Οκτάι σε δηλώσεις του στο τηλεοπτικό κανάλι NTV εκτίμησε ότι «σύντομα θα σημειωθεί βελτίωση των διμερών σχέσεων», επισημαίνοντας ότι «είναι προς όφελος και των δύο χωρών θα συνεργαστούν για την εκμετάλλευση των ενεργειακών πεδίων και να συμφωνήσουν την οριοθέτηση ΑΟΖ, όπως έχει ήδη κάνει η Τουρκία με τη Λιβύη». Από την πλευρά του, ο Μ. Τσαβούσογλου περιορίστηκε να σημειώσει ότι «οι συνομιλίες με την Αίγυπτο θα συνεχιστούν για τα βήματα που μπορούν να οδηγήσουν σε αποκατάσταση των διμερών σχέσεων». Από την αιγυπτιακή κυβέρνηση έγινε γνωστό ότι ετέθησαν έξι προαπαιτούμενα για να προχωρήσει ο διάλογος, μεταξύ αυτών και η απέλαση από την Τουρκία των Αιγυπτίων που έχουν κατηγορηθεί για ισλαμιστική δράση.

 

Την προσεχή Τρίτη ο Μ. Τσαβούσογλου θα επισκεφθεί τη Σαουδική Αραβία, όπως ανακοινώθηκε μετά την επικοινωνία του Τ. Ερντογάν με τον βασιλιά Σαλμάν στις αρχές της εβδομάδας. Σύμφωνα με τον προεδρικό σύμβουλο, Ι. Καλίν, ήταν η δεύτερη συνομιλία Ερντογάν – Σαλμάν, η πρώτη έγινε τον Απρίλιο με την ευκαιρία της έναρξης του ραμαζανιού. Οι σχέσεις των δύο χωρών βρίσκονται υπό συνεχή δοκιμασία επί δεκαετία, από τις εξεγέρσεις της «αραβικής άνοιξης», ενώ στην κρίση της Λιβύης παραμένουν αγεφύρωτες.

 

Το ζήτημα της Λιβύης καθίσταται κομβικό και στις σχέσεις της Αγκυρας με τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. το προσεχές διάστημα, καθώς η επιμονή του Τ. Ερντογάν στη στρατηγική σχέση με το προηγούμενο καθεστώς Σάρατζ μπορεί να εξελιχθεί τροχοπέδη στην προσπάθεια πολιτικής μετάβασης της χώρας, με τις εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για το τέλος του 2021. Ο τρόπος με τον οποίο συνεχίζει να κινείται η Αγκυρα στη Λιβύη, δημιουργεί πρόβλημα ακόμη και στο Βερολίνο όπως φάνηκε στην επικοινωνία της Α. Μέρκελ με τον Τ. Ερντογάν και στη συνάντηση Μάας – Τσαβούσογλου, με την απαίτηση εξαίρεσης των τουρκικών δυνάμεων από τη διεθνή συμφωνία για την ειρήνευση. Οπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, χωρίς στρατιωτική ανάμιξη θα είναι αδύνατον η Τουρκία να επηρεάσει τις εξελίξεις ενόψει των εκλογών στη Λιβύη και να διατηρήσει την προνομιακή σχέση και τις ειδικές συμφωνίες (μνημόνια, εμπορικές, κατασκευαστικές κ.ά.) μετά τις εκλογές, ιδίως στην οικονομική κατάσταση που βρίσκεται.

 

Το πρόβλημα είναι ότι η κυβέρνηση Ερντογάν παρότι έχει πάρει σαφή μηνύματα από τις ΗΠΑ για την αμερικανική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, εξακολουθεί να παίζει το χαρτί της αστάθειας σε όλα τα μέτωπα. Δεν θέλει βεβαίως την περαιτέρω όξυνση στις σχέσεις με τη διοίκηση Μπάιντεν ή την Ε.Ε., όμως στις σχέσεις με τις χώρες της περιοχής και ιδιαίτερα με την Ελλάδα και την Κύπρο δεν προκύπτει από πουθενά έως τώρα διάθεση εποικοδομητικού διαλόγου.

 

Σε αυτό το υπό διαμόρφωση γεωπολιτικό σκηνικό η Αθήνα περιμένει να επιδράσει καταλυτικά η επιρροή της Ουάσινγκτον, κάτι που επισήμανε στη συζήτηση που διοργάνωσε το αμερικανικό ινστιτούτο Atlantic Council ο Ν. Δένδιας για το μέλλον των σχέσεων ΗΠΑ – Ε.Ε. Ο υπουργός Εξωτερικών είπε μεταξύ άλλων ότι «οι ΗΠΑ από τη θέση τους μπορούν να συμβάλλουν για να πειστεί η Τουρκία ότι η αποδοχή της σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας θα οδηγήσει σε ένα καλύτερο μέλλον και την ίδια». Ετσι θα επιλύονταν τα περισσότερα προβλήματα που προκαλούν εντάσεις. «Οι ΗΠΑ είναι η δύναμη που μπορεί να βελτιώσει τις σχέσεις όλων των μερών στην περιοχή», τόνισε ο Ν. Δένδιας.

 

Σε αυτό το πλαίσιο η Αθήνα έχει αποφασίσει να μην μπαίνει σε ευθεία φραστική αντιπαράθεση με τις συνεχείς προκλητικές δηλώσεις από την πλευρά της Αγκυρας (για το μεταναστευτικό, τα θέματα μειονοτήτων, σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κ.λπ.), εκτιμώντας ότι το προσεχές διάστημα κρίνονται οι σχέσεις του Τ. Ερντογάν με τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. και σε αυτό τον καμβά θα τεθούν οι σχέσεις Αθήνας – Αγκυρας και το Κυπριακό. Τη Δευτέρα θα συζητηθούν εκ νέου τα ζητήματα των ευρωτουρκικών σχέσεων στο συμβούλιο Εξωτερικών της Ε.Ε.

Efsyn.gr