Το «Μεγάλο Πράσινο Τείχος» της Αφρικής – του Δημήτρη Κώνστα

by/ 0 Comments / 1 View / 19/02/2021

Οι γραμμές αυτές γράφονται σε μια στιγμή που η επιστροφή των ΗΠΑ στη διεθνή σκηνή ανοίγει ένα έστω πολύ μικρό παράθυρο ελπίδας σε έναν κόσμο όπου κυριαρχούν φόβος και ανασφάλεια όχι μόνο για τα μελλούμενα αλλά και για την καθημερινή επιβίωση. Οσον αφορά ειδικότερα την Αφρική, η κρατούσα αντίληψη την τοποθετεί ως χώρο απειλών, παράνομης μετανάστευσης, τρομοκρατικών κινημάτων και περιβαλλοντικής κρίσης.

Στην Ελλάδα, η απειλή προσλαμβάνεται ως άνεμοι που μεταφέρουν «σκόνη από τη Σαχάρα» ή ως τουρκικές συμφωνίες με τη Λιβύη και στρατιωτικές βάσεις στη Σομαλία. Παρεμπιπτόντως, από το 2009 και μετά, η Αγκυρα έχει αυξήσει τον αριθμό των πρεσβειών της στην Αφρική, από 12 σε 42.

Πάλι η τουρκική δραστηριότητα στον απώτερο γεωγραφικό περίγυρο και οι συμμαχίες για την αποτροπή της προσδίδουν ελληνικό ενδιαφέρον σε μία από τις σημαντικότερες κρατικές-περιβαλλοντολογικές διαμάχες της εποχής μας, την υπό εξέλιξη σύγκρουση της Αιγύπτου (και του Σουδάν) με την Αιθιοπία για τον έλεγχο των υδάτων του Νείλου, χώρα στην οποία η Τουρκία έχει επενδύσει περίπου 2,5 δισ. δολάρια από τα 6 δισ. στο σύνολο της υποσαχάριας Αφρικής.

Η έναρξη (2011) της κατασκευής του φράγματος από την Αιθιοπία, από τα υψίπεδα της οποίας πηγάζει το 85% των υδάτων που ρέουν στον Γαλάζιο Νείλο, οδήγησε σε μεγάλη κλιμάκωση τη διαμάχη της με την Αίγυπτο, χώρα απόλυτα εξαρτώμενη από τον ποταμό. Μετά από περιόδους μεγάλης έντασης η κρίση οδηγήθηκε σε τριμερείς διαπραγματεύσεις που επικεντρώθηκαν στον ρυθμό πλήρωσης του κολοσσιαίου, ύψους 145 μέτρων, φράγματος ιδιαίτερα σε περιόδους ξηρασίας. Ο τελευταίος γύρος αυτών των διαπραγματεύσεων ολοκληρώθηκε στις 3 Ιανουαρίου χωρίς συγκεκριμένα αποτελέσματα.

Ομως οι διαφορές αυτές αποτελούν μια ψηφίδα του μωσαϊκού των προβλημάτων της αφρικανικής ηπείρου που μαστίζεται συνολικά από ραγδαία υποβάθμιση του εδάφους της και έχει ήδη απολέσει το 65% της καλλιεργήσιμης γης, το 30% των βοσκοτόπων και το 20% των δασών της. Απώλειες που μεταφράζονται σε 3% ετήσια απώλεια ΑΕΠ. Ηδη το 25% της Αφρικής είναι έρημος. Το Σάχελ, ονομασία της υποσαχάριας Αφρικής που εκτείνεται από τη Σενεγάλη στον Ατλαντικό μέχρι την Αιθιοπία και το Τζιμπουτί στην Ερυθρά Θάλασσα και περιλαμβάνει εδάφη ακόμη 9 κρατών, σηματοδοτεί την κορύφωση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Η τελευταία είναι συνώνυμη του λοιμού που φέρνουν οι παρατεταμένα υψηλές θερμοκρασίες, οι μικρότερες περίοδοι βροχής και οι συχνότερες καταιγίδες που καταστρέφουν τις σοδειές και το έδαφος.

Την περασμένη χρονιά, το 22% του πληθυσμού της περιοχής υπέφερε από την πείνα, αύξηση κατά 50 εκατομμύρια σε σχέση με το 2010. Αναπόφευκτα επακόλουθα ο θρησκευτικός φανατισμός, οι ένοπλες συγκρούσεις και η αναγκαστική μετανάστευση. Η τελευταία προκαλεί το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ενωσης και ασφαλώς της Γαλλίας, της παλαιάς αποικιακής δύναμης στην περιοχή. Στο πλαίσιο της διεθνούς και ευρωπαϊκής στρατιωτικής δράσης κατά των αποσχιστικών κινημάτων στο Μάλι από τον ΟΗΕ (MINUSMA) και την Ευρωπαϊκή Ενωση (EUCAP Sahel Mali και EUTM) η Γαλλίδα υπ. Αμυνας ζήτησε από την ελληνική κυβέρνηση, κατά την ανακοίνωση της συμφωνίας για την αγορά των Rafale, συμμετοχή ελληνικής δύναμης στις ανωτέρω επιχειρήσεις.

Το «Μεγάλο Πράσινο Τείχος» της Αφρικής (Great Green Wall – GGW) είναι μια αφρικανική πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2007 από συνολικά 11 κράτη του Σάχελ. Στόχος του, η δημιουργία στην υποσαχάρια Αφρική ενός «Πράσινου Τείχους», έκτασης 8.000 χιλιομέτρων, που θα θέτει φραγμούς στην ερημοποίηση με τη συγκράτηση και διαχείριση των υδάτινων πόρων και αποκατάσταση, όπου είναι ακόμη δυνατό, καλλιεργήσιμων εκτάσεων, βοσκοτόπων και δασών. Οταν ολοκληρωθεί θα είναι το μεγαλύτερο ζωντανό οικοσύστημα του πλανήτη, τριπλάσιο του Μεγάλου Κοραλλιογενή Υφάλου.

Στις 11 Ιανουαρίου, ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν ανακοίνωσε τη χρηματοδότηση με 14 δισ. δολ. της νέας γαλλικής πρωτοβουλίας, ενός Προγράμματος Επιτάχυνσης του GGW. Το «Τείχος» φιλοδοξεί να έχει επιτύχει τους περισσότερους από τους σκοπούς του μέχρι το 2030 οπότε ολοκληρώνεται η Δεκαετία Αποκατάστασης Οικοσυστημάτων, σύμφωνα με τους Στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης. Η επιδίωξη είναι ίσως υπερβολικά φιλόδοξη, αν ληφθεί υπόψη ότι στην πρώτη δεκαετία έχει επιτύχει μόλις το 15% των στόχων που είχε θέσει. Ομως το γεγονός ότι η προσπάθεια συνεχίζεται, με τη συγκέντρωση πόρων από ολόκληρο τον πλανήτη, δημιουργεί ένα θετικό όραμα για το μέλλον σε έναν κόσμο που το έχει απόλυτη ανάγκη.

Efsyn.gr