“Τα όρια της ευρωπαϊκής ενεργειακής διπλωματίας”. Tων Sijbren de Jong και Jan Wouters

by/ Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο “Τα όρια της ευρωπαϊκής ενεργειακής διπλωματίας”. Tων Sijbren de Jong και Jan Wouters / 39 View / 07/12/2015

Στις 18 Νοεμβρίου, ο Maroš Šefčovič, ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την ενεργειακή ένωση, έδωσε την πρώτη του ομιλία για την Ενεργειακή Ένωση, με σκοπό να γίνει μια στιγμή προβληματισμού σχετικά με την πρόοδο προς τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής ένωσης.

Η ΕΕ έχει πετύχει πολλά σε ό,τι αφορά τη δημιουργία αγωγών αλληλοσυνδεόμενων μεταξύ των κρατών-μελών για να αυξήσει την ανθεκτικότητα της εσωτερικής ενεργειακής αγοράς της ΕΕ. Ωστόσο, μικρή πρόοδος έχει σημειωθεί σε ό,τι αφορά την προώθηση μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής εξωτερικής και ενεργειακής πολιτικής.

Ωστόσο, το πιο αμφιλεγόμενο στοιχείο της εξωτερικής ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ είναι οι διάφορες διμερείς συμφωνίες που συνάπτουν τα κράτη-μέλη με τον ρωσικό ενεργειακό κολοσσό Gazprom. Η κυρίαρχη άποψη στις Βρυξέλλες φαίνεται ότι είναι πως αυτές οι συμφωνίες υπολείπονται μιας κοινής προσέγγισης σε επίπεδο ΕΕ, σε σχέση τόσο με την ενεργειακή όσο και των εξωτερική πολιτική, με την εμβάθυνση της ολοκλήρωσης με την Ρωσία.

Η Κομισιόν επιθυμεί να δώσει έμφαση στο ότι μια τέτοια προσέγγιση όχι μόνο αυξάνει τους κινδύνους για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, αλλά επίσης υπονομεύει την ικανότητα της ΕΕ να μιλήσει με ενιαία φωνή για ζητήματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής, που αφορούν και τη Ρωσία.

Σε μια προσπάθεια να διαφοροποιήσει την βάση προμήθειας της Ευρώπης και να αρχίσουν όλοι να “τραγουδούν την ίδια μελωδία”, η Κομισιόν και η επικεφαλής Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ, Federica Mogherini, ξεκίνησαν ένα σχέδιο δράση για την ενεργειακή διπλωματία τον Ιούλιο του 2015, ως ακρογωνιαίο λίθο για την ενεργειακή ένωση. Ωστόσο, στην εκπόνηση αυτού του σχεδίου, η ΕΕ φάνηκε να είχε ξεχάσει σε τι είναι πραγματικά καλή, και τι θα έπρεπε να αφήσει στους κανόνες της εσωτερικής αγοράς.

Εδώ και αρκετά χρόνια η Ευρώπη προσπαθεί να διαφοροποιηθεί: να καταστήσει σαφές ότι η ΕΕ εισάγει την ενέργειά της από πολλές χώρες και μεταξύ διάφορων οδών διέλευσης, για να περιορίσει τον κίνδυνο για την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Σύμφωνα με την Κομισιόν και την Mogherini, τα κράτη-μέλη και η Κομισιόν θα πρέπει να μιλήσουν με μια ενιαία φωνή τόσο σε διμερή ζητήματα όσο και σε ένα πολυμερές φόρουμ, όπως τα Ηνωμένα Έθνη. Η Ευρώπη είναι μια μεγάλη αγορά και ως εκ τούτου, ενδιαφέρει τα κράτη που εξάγουν ενέργεια. Δρώντας συλλογικά προς όφελος όλων, ο κίνδυνος οι μεγάλες χώρες εξαγωγής ενέργειας όπως η Ρωσία, να μπορούν να “μπουν ανάμεσα” σε μεμονωμένα κράτη-μέλη και στην Κομισιόν, μειώνεται. Ως αποτέλεσμα, οι μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ που έχουν καλύτερη διαπραγματευτική θέση έναντι εταιρειών όπως η Gazprom, αποτρέπονται από το να εξασφαλίσουν καλύτερες συμφωνίες σε σχέση με τα ασθενέστερα κράτη που δεν έχουν τέτοια προνόμια.

Τουλάχιστον, αυτή είναι η ιδέα. Η πραγματικότητα στην πράξη είναι πολύ διαφορετική. Σε πολυμερή φορουμ, η Ευρώπη -μετά από μια μακρά και συχνά επίμονη συζήτηση- συνήθως βρίσκει κοινό έδαφος, αλλά η επιβολή μιας-για-όλους προσέγγιση σε διμερή ζητήματα, συχνά αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Κομισιόν και την Mogherini είναι ότι στην πράξη, η ΕΕ έχει πολύ λίγα μέσα στην διάθεσή της για να κρατήσει τα κράτη-μέλη υπό έλεγχο διπλωματικά.

Η προτεινόμενη επέκταση του αγωγού Nord Stream, ο οποίος διαπερνά την Βαλτική Θάλασσα, αποτελεί καλό παράδειγμα. Το σχέδιο δράσης της ΕΕ προβλέπει ότι η ΕΕ θα πρέπει να πετύχει ενεργειακή διαφοροποίηση πάνω από όλα, “φλερτάροντας” με βασικούς προμηθευτές στις χώρες γύρω από την Κασπία Θάλασσα και τη Βόρεια Αφρική, δηλαδή χώρες εκτός της Ρωσίας. Αλλά τα κράτη-μέλη συχνά κάνουν το αντίθετο. Αντί να ενισχύουν τους ενεργειακούς τους δεσμούς με αυτό το μέρος του κόσμου, το Βερολίνο και η Βιέννη ρίχνουν το βάρος τους στην επέκταση του υφιστάμενου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ της Ρωσίας και της Γερμανίας. Αφήνοντας κατά μέρος την οικονομική, νομική και πολιτική σκοπιμότητα του λεγόμενου Nord Stream II, είναι σαφές πως αυτή η κίνηση δεν συμβαδίζει με τη συλλογιστική που καθορίζεται από το σχέδιο δράσης.

Μια λογική εξήγηση του να μην έχει ένα ραβδί με το οποίο να διατηρεί τα κράτη-μέλη υπό έλεγχο, θα ήταν να εμβαθύνει την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ωστόσο, με ανοιχτή τη συζήτηση για ένα πιθανό Brexit, και με την Ευρώπη να παραπαίει από την προσφυγική κρίση, αυτό κάθε άλλο παρά η κατάλληλη στιγμή δεν είναι για να μιλήσουμε για μια μεταβίβαση εξουσιών στις Βρυξέλλες.

Η απάντηση σε αυτό το πρόβλημα θα πρέπει επομένως να αναζητηθεί πηγαίνοντας πίσω στα βασικά. Με την πάροδο του χρόνου, η ΕΕ έχει αποκτήσει σημαντικές εξουσίες στους τομείς του ανταγωνισμού, της εσωτερικής αγοράς και της πολιτικής του εξωτερικού εμπορίου, στα οποία έχει τα νομικά μέσα να διορθώσει τα κράτη-μέλη όταν παραβιάζουν τους κανόνες. Και αυτές οι εξουσίες δεν σταματούν στα σύνορα της ΕΕ.

Τον Απρίλιο του 2015, η Κομισιόν άσκησε δίωξη εναντίον της Gazprom σχετικά με την φερόμενη κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της εταιρείας στην αγορά. Το μήνυμα ήταν σαφές: όποιος φορέας είναι ενεργός εντός του πεδίου αρμοδιοτήτων της ΕΕ, ανεξαρτήτως από το πόσο ισχυρός είναι, είναι υποχρεωμένος να λειτουργεί εντός των ορίων που καθορίζει η νομοθεσία της ΕΕ.

Για να το θέσουμε διαφορετικά, η Κομισιόν μπορεί να μην είναι σε θέση να αποτρέψει τα κράτη-μέλη της ΕΕ από το να συνάπτουν μεμονωμένα συμφωνίες με επιχειρήσεις όπως η Gazprom, εάν αυτό φαίνεται πολιτικά απερίσκεπτο, αλλά μπορεί να δει ότι αυτές οι συμφωνίες συμβαδίζουν πλήρως με τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού και ότι οι αγωγοί είναι ανοιχτοί για περισσότερους από έναν φορέα εκμετάλλευσης.

Με την χωρητικότητα του αρχικού αγωγού nord Stream να μην έχει αξιοποιηθεί πλήρως λόγω μιας νομική διαμάχης για το καθεστώς πρόσβασης του αγωγού OPAL, ο οποίος συνδέει τον Nord Stream με τις ευρωπαϊκές αγορές, η απόφαση για το εάν θα απορρίψει ή όχι αυτή την ένσταση θα είναι ζωτικής σημασίας. Ως θεματοφύλακας των συνθηκών της ΕΕ, η Κομισιόν έχει ένα σημαντικό ατού. Οι μέτοχοι του Nord Stream II είχαν προετοιμαστεί καλύτερα για μια μακρά νομική μάχη.

Πηγή: Capital.gr

Μπορείτε να δείτε το κείμενο εδώ: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/?fa=62161