Συνέντευξη του Φώτη Κουβέλη στο περιοδικό “Δικαστικό Ρεπορτάζ” (τεύχος Απριλίου) στη δημοσιογράφο Τζώρτζια Κοντράρου

by/ 0 Comments / 4 View / 23/04/2021

Κατά την τελευταία δεκαετία, εκτιμάτε ότι ενισχύθηκε η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης ή, αντιθέτως, ενισχύθηκε ο εναγκαλισμός των λειτουργών της με την εκτελεστική εξουσία;

– Δεν υπήρξαν θεσμικού χαρακτήρα ρυθμίσεις οι οποίες θα ενίσχυαν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης. Με την παραδοχή ότι η συνταγματική θωράκιση της Δικαιοσύνης είναι ανεπαρκής, χάθηκε η δυνατότητα ενίσχυσης της ανεξαρτησίας της με την τελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος. Υπάρχουν περιπτώσεις δικαστικών αποφάσεων οι οποίες δεν χαρακτηρίζονται από την οφειλόμενη αντικειμενικότητα. Αποφάσεις που στοιχήθηκαν με συγκεκριμένες πολιτικές θέσεις και κατέγραψαν κομματικές επιρροές και παρεμβάσεις στο πεδίο της Δικαιοσύνης. Αυτές οι αποφάσεις δέχθηκαν κριτική και κοινωνικό έλεγχο του δικαιοδοτικού έργου για να εγερθεί ο προσχηματικός και υποκριτικός λόγος ότι η κριτική και ο κοινωνικός έλεγχος των δικαστικών αποφάσεων υπονομεύουν την Δικαιοσύνη. Ο Κοινωνικός έλεγχος του δικαιοδοτικού έργου νομιμοποιείται από το ίδιο το Σύνταγμα. Το δικαιοδοτικό έργο αποτελεί μορφή εξουσίας και όλες οι εξουσίες πηγάζουν από το λαό και υπάρχουν υπέρ αυτού. Στο όνομα του Ελληνικού Λαού εκτελούνται οι δικαστικές αποφάσεις. Το κύρος και η ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης προκύπτει από την αντικειμενικότητα της δικαιοδοτικής κρίσης. Αντικειμενικότητα που θέλει τον δικαστή μη δεσμευμένο από τις προσωπικές πολιτικές και κομματικές του απόψεις και επιλογές. Αυτονόητο στοιχείο για το κύρος του αποτελεί η μη εμπλοκή του, φανερή ή κρυπτόμενη, στην πολιτική αντιπαράθεση. Η δικαστική κρίση οφείλει να διακατέχεται και να δεσμεύεται από την αντικειμενική και υποκειμενική αμεροληψία.

———————

Μελετάται η αναμόρφωση των δικαστικών κωδίκων. Με δεδομένο ότι ήσασταν ο υπουργός Δικαιοσύνης που ουσιαστικά αναμόρφωσε εκ βαθέων τους δικαστικούς κώδικες, νομίζετε ότι χρειάζονται αλλαγές;

 

– Και προς ποια κατεύθυνση; Ποιές θα ήταν εκείνες οι θεσμικές αλλαγές, που θα αποκαθιστούσαν τη σχέση εμπιστοσύνης πολίτη- δικαιοσύνης, η οποία, όπως προκύπτει από έρευνες έχουν κλονισθεί;

Χρειάζονται αλλαγές. Αλλαγές που θα εξασφαλίζουν το αυτοδιοίκητο των δικαστηρίων, το οποίο συρρικνώθηκε. Αλλαγές που δεν θα επιτρέπουν το δικαιοδοτικό έργο να μετατρέπεται σε διεκπεραιωτική διαδικασία. Η επισήμανση είναι αναγκαία: η πολιτική εξουσία έχει νοθεύσει τη δομή της ποινικής Δικαιοσύνης. Ο Κώδικας Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών, μεταξύ άλλων, αφορά τα δικαιώματα, τα κωλύματα, τις τοποθετήσεις, την αξιολόγηση, τις προαγωγές, τον πειθαρχικό έλεγχο των δικαστικών λειτουργών. Κρίσιμα και σημαντικά ζητήματα συνδεόμενα με την ανεξαρτησία του δικαστικού λειτουργού.

Η κυβέρνηση αρνείται τη συμμετοχή των Δικαστικών Ενώσεων στη νομοπαρασκευαστική Επιτροπή για τον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών. Απαράδεκτη ενέργεια. Αντί άλλων επιλέγω να αναφερθώ στα όσα διατυπώνει η Ευρωπαϊκή Ένωση Δικαστών (ΕAJ) με επιστολή της στον υπουργό Δικαιοσύνης: «Όταν προωθούνται νομοθετικές μεταβολές που αφορούν ουσιώδη ζητήματα της κατάστασης των δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών- όπως η προαγωγή, η αξιολόγηση, ο πειθαρχικός έλεγχος-, θεωρούμε ότι αποτελεί νομική υποχρέωση κάθε κράτους μέλους της ΕΕ να συμπεριλάβει επισήμως τις Δικαστικές Ενώσεις στη νομοπαρασκευαστική διαδικασία. Η μη συμμόρφωση ενός κράτους μέλους με αυτές τις βασικές αρχές είναι δυνατό να θεωρηθεί ως παραβίαση της αρχής του Κράτους Δικαίου».

——————

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία συχνότητα στη σύσταση προανακριτικών επιτροπών τη Βουλής. Εξυπηρετούν μία αναγκαιότητα ή υπαγορεύονται από πολιτικές σκοπιμότητες;

– Οι πολιτικές σκοπιμότητες είναι παρούσες στην πλειονότητα των υποθέσεων. Σκοπιμότητα και επιλογή ηθικής και πολιτικής απομείωσης του πολιτικού αντιπάλου. Η κατάληξη αυτών των υποθέσεων και των σχετικών αποφάσεων των προανακριτικών επιτροπών αποτελεί μαρτυρία της σκοπιμότητας.

——————

Η εξωδικαστική επίλυση διαφορών, είτε μέσω της διαμεσολάβησης, είτε μέσω του θεσμού της διαιτησίας, κερδίζει συνεχώς έδαφος , κυρίως στις εμπορικές διαφορές. Ωστόσο, οι απλοί πολίτες δεν φαίνεται να επιλέγουν συναινετικές διαδικασίες για την επίλυση των διαφορών τους. Μήπως έχει ευθύνες ο δικηγορικός κόσμος;

– Οι πολίτες δεν έχουν πεισθεί για την ορθότητα της εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών. Δυσπιστούν και η δυσπιστία τους γίνεται εντολή προς τον δικηγόρο τους να αρνηθεί τη συναινετική διαδικασία. Υπάρχουν και δικηγόροι που καθοδηγούν στην άρνηση. Αυτό όμως δεν αφορά τον δικηγορικό κόσμο. Αφορά ολίγους.

————————

Τελευταία γίναμε «μάρτυρες» σφοδρής συνδικαλιστικής αντιπαράθεσης μεταξύ δικαστικών λειτουργών, με αφορμή ανακοινώσεις που αφορούσαν υποθέσεις, οι οποίες επρόκειτο να εισαχθούν στη Δικαιοσύνη, αλλά, ταυτόχρονα, είχαν και πολιτικό-κομματικό ενδιαφέρον. Τελικά έχει κομματικοποιηθεί ο δικαστικός συνδικαλισμός;

 

– Η συνδικαλιστική αντιπαράθεση μεταξύ δικαστικών λειτουργών έχει ως κύρια βάση διαφορές που αφορούν στην ίδια τη Δικαιοσύνη. Στο χαρακτήρα της, στο περιεχόμενό της στη λειτουργία της, στην ποιότητά της, στις διεκδικήσεις των λειτουργών της. Αυτά είναι πολιτικά – με την ευρύτητα του όρου- στοιχεία. Αυτά διαφοροποιούν τους δικαστικούς λειτουργούς στο πεδίο της συνδικαλιστικής τους αντιπαράθεσης. Στο βαθμό που αυτές οι διαφορετικές θέσεις συνιστούν ή και αντανακλούν συγκεκριμένο κομματικό χώρο τότε η κομματικοποίηση είναι παρούσα.