Η πρόταση των επτά αλλάζει εποχή στην Ευρώπη. Του Ανδρέα Μπελεγρή

by/ 0 Comments / 71 View / 12/09/2016

Ως ένα πολύ θετικό βήμα υποδέχτηκαν οι συνεργάτες τού πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα τη σύνοδο των μεσογειακών χωρών που έλαβε χώρα την Παρασκευή στο Ζάππειο. Για πρώτη φορά στα χρόνια της κρίσης, οι ηγέτες των χωρών που έχουν πληγεί περισσότερο συναντήθηκαν στην Αθήνα έπειτα από πρόσκληση του Έλληνα πρωθυπουργού, υπογράφοντας μια κοινή διακήρυξη στην οποία περιγράφουν το μέλλον της Ευρώπης. Πρόκειται για την πρώτη συνεκτική πρωτοβουλία μετά το βρετανικό δημοψήφισμα. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι τόνιζαν πως πρόκειται για την πιο ολοκληρωμένη διακήρυξη – πρόταση που έχει πέσει στο τραπέζι τον τελευταίο καιρό.

Οι ηγέτες των επτά χωρών που βρέθηκαν στην Αθήνα έδωσαν ραντεβού για μια επόμενη συνάντηση στη Λισσαβώνα. Πρόκειται σαφώς για μια ένδειξη ότι η Διακήρυξη της Αθήνας είναι μόνο η αφετηρία για τη συγκρότηση μιας ενιαίας πρότασης στον διάλογο που έχει ανοίξει στην Ευρώπη μετά την αποχώρηση της Βρετανίας. Για την προσπάθεια αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός της στήριξης από τον υπηρεσιακό πρωθυπουργό της Ισπανίας Ραχόι. Παρά το γεγονός ότι ο κ. Ραχόι δεν ήρθε στη σύνοδο λόγω των πολιτικών εξελίξεων στη Μαδρίτη, έστειλε εκπρόσωπο τον αναπληρωτή υπουργό για Ευρωπαϊκά Θέματα Φερνάντο Εγκιδάθου, ο οποίος στήριξε απολύτως στις δηλώσεις του την όλη κίνηση. «Εγώ τόνισα ότι ο Μαριάνο Ραχόι ήθελε να βρεθεί εδώ στην Αθήνα, αλλά δεν στάθηκε δυνατό λόγω πολιτικών εξελίξεων στη χώρα μου» ανέφερε χαρακτηριστικά στις δηλώσεις του μετά το πέρας της συνόδου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον κατά τη διάρκεια των εργασιών της συνόδου είχε το γεγονός της ανάδειξης του διεθνούς ρόλου της Ευρώπης. Κυρίως το ζήτημα αυτό τέθηκε από τον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ και τον Ιταλό πρωθυπουργό Ματέο Ρέντζι. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε και από τις δύο αυτές πλευρές ότι ο διεθνής ρόλος της Ευρώπης υποχωρεί και γι’ αυτό τον λόγο θα πρέπει να ανακτηθεί το χαμένο έδαφος. Όπως παρατήρησαν και οι δύο ηγέτες, η επαναφορά της Ευρώπης στο διεθνές προσκήνιο δεν μπορεί παρά να γίνει από τις μεσογειακές χώρες της Ε.Ε., οι οποίες βρίσκονται εν πολλοίς όλες δίπλα στις ραγδαίες εξελίξεις που συντελούνται, τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στη Βόρεια Αφρική. Χαρακτηριστική ήταν η παρατήρηση του Ματέο Ρέντζι, ο οποίος συνοψίζοντας το σύνολο των θεμάτων που αντιμετωπίζει η Ε.Ε. είπε: «Η Ευρώπη είναι μια μηχανή στην οποία λειτουργεί μόνο το φρένο».

Τις προηγούμενες ημέρες το διακύβευμα της συνόδου ήταν να καταφέρουν οι επτά ηγέτες να καταλήξουν σε μια κοινή διακήρυξη. Όπως σημείωναν παράγοντες που εργάστηκαν για την επιτυχία της συνόδου, οι διαφορές τελικά παρακάμφθηκαν και βρέθηκε η κοινή συνισταμένη ώστε να γίνει εφικτή μια κοινή γραμμή εν όψει της συνόδου στην Μπρατισλάβα την ερχόμενη εβδομάδα. Για την ανάγκη μιας «κοινής γραμμής» μίλησε άλλωστε χθες πηγή κοντά στον Γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, κάτι που έδωσε το στίγμα των προθέσεων του Γάλλου προέδρου.

Το ερώτημα που γεννάται από εδώ και στο εξής είναι το πώς μπορεί να επιδράσει η πρωτοβουλία των ευρωμεσογειακών χωρών στους συσχετισμούς έτσι όπως αυτοί διαμορφώνονται τα τελευταία χρόνια. Ήδη το Βερολίνο δεν κρύβει την ενόχλησή του γι’ αυτές τις εξελίξεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αντίδραση του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Όταν του ζητήθηκε από δημοσιογράφους να σχολιάσει την συνάντηση των χωρών της Μεσογείου στην Αθήνα αποκρίθηκε: «Νόμιζα ότι πρόκειται για συνάντηση αρχηγών κομμάτων. Αυτό δεν το σχολιάζω. Ακόμη κι αν συναντώνται οι ηγέτες των σοσιαλιστικών κομμάτων, συνήθως δεν βγαίνει τίποτα το ιδιαίτερα σοφό». Φυσικά, αντίστοιχη αντίδραση δεν υπήρχε όταν συγκεντρώνονταν οι χώρες του Βίσεγκραντ προκειμένου να συνεννοηθούν για το προσφυγικό.

Πάντως, με ενδιαφέρον αναμένεται η αντίδραση της γερμανικής ηγεσίας και των χωρών της άμεσης ή και χαλαρής επιρροής του Βερολίνου. Όπως έχουν αναπτυχθεί οι ισορροπίες αυτή τη στιγμή, θεωρείται δύσκολο να υποχωρήσει άμεσα το Βερολίνο από την πολιτική της εφαρμογής των λεγόμενων κανόνων. Ο Ματέο Ρέντζι στις δηλώσεις του έθεσε ευθέως το θέμα αυτό. «Η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να απαριθμεί κανόνες, τεχνικισμούς, δημοσιονομικά και λιτότητα. Η αυριανή Ευρώπη θα πρέπει να βασίζεται στις βαθύτερες αξίες που τη διέπουν: Κοινωνική Ευρώπη, Ευρώπη των ιδεωδών, Ευρώπη της ομορφιάς. Γι αυτό η Διακήρυξη των Αθηνών είναι πολύ σημαντική» είπε χαρακτηριστικά, δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο τη φρασεολογία του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε.

Μια άλλη εκδοχή των εξελίξεων είναι να βρεθεί γρήγορα μια φόρμουλα που να ικανοποιεί τις μεσογειακές χώρες και κυρίως τους Ολάντ και Ρέντζι, οι οποίοι πολύ σύντομα έχουν να αντιμετωπίσουν τη δοκιμασία της κάλπης στις χώρες τους. Ειδικότερα για τον Γάλλο Πρόεδρο, φαίνεται ότι βασικό μέλημά του αυτή τη στιγμή αποτελεί η ανάπτυξη εντονότερης δράσης στο ζήτημα της ασφάλειας, μετά και τις τρομοκρατικές επιθέσεις στη Γαλλία. «Θελήσαμε, λοιπόν, στην Μπρατισλάβα να μπορέσουμε να συμβάλουμε με τις δικές μας σκέψεις και τα δικά μας συμπεράσματα για το τι θα πρέπει να αποτελεί ώθηση και προώθηση της Ευρώπης και στην προστασία των συνόρων, την ασφάλεια, στον έλεγχο της μετανάστευσης, που δεν θα πρέπει να αποκλείει το δικαίωμα ασύλου, ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε την Ευρώπη να προοδεύσει στην άμυνα, επειδή θα πρέπει η ίδια να διασφαλίζει τις συνθήκες ασφάλειάς της» είπε επ’ αυτού. Ως εκ τούτου, αναμένεται να αναζητηθεί ένας τρόπος ικανοποίησης έστω αυτής της πλευράς της διακήρυξης, κάτι που δεν πληγώνει το γερμανικό γόητρο, αλλά αντίθετα είναι και ένα αίτημα που και η Γερμανίδα καγκελάριος θα επιθυμούσε να ικανοποιηθεί σύντομα, ιδίως μετά την άνοδο της Ακροδεξιάς στη Γερμανία.

Τέλος, αρκετοί είναι οι αναλυτές στον διεθνή Τύπο που ανησυχούν για τη δημιουργία μιας Ευρώπης δύο πόλων. Αν και οι ηγέτες των ευρωμεσογειακών χωρών κάθε άλλο παρά αυτό έχουν ως στόχο, δεν αποκλείεται, αν οι χώρες του Βίσεγκραντ επιμείνουν στις μονομερείς ενέργειες, αλλά και αν το Βερολίνο επιμείνει στις πολιτικές λιτότητας, να αλλάξει η πολιτική λειτουργία της Ένωσης. Άλλωστε, ο φόβος αυτός, είτε λίγο είτε πολύ, υπάρχει πάντα στην Ε.Ε. Χαρακτηριστική είναι η φράση του Ντελόρ: «Δεν μπορούν οι βόρειοι να βάζουν συνέχεια γκολ σε ένα ανισόπεδο γήπεδο»…

*Ο Ανδρέας Μπελεγρής είναι δημοσιογράφος

ΠΗΓΗ: ΑΥΓΗ