“Η ΕΕ πρέπει να λάβει υπόψη της τα επιχειρήματα των επικριτών της συμφωνίας με την Τουρκία για το προσφυγικό, αλλά η συμφωνία αυτή είναι η καλύτερη που διαθέτουμε”. Του Γκούντραμ Βολφ

by/ 0 Comments / 34 View / 13/04/2016

Οι επικριτές της συμφωνίας της ΕΕ με την Τουρκία την έχουν αποκαλέσει ανήθικη και έχουν θέσει ζητήματα παραβίασης της διεθνούς νομοθεσίας. Σε κάθε περίπτωση, όμως, η συμφωνία είναι αυτή τη στιγμή η καλύτερη προσέγγιση που διαθέτουμε. Κι αυτό, επειδή απέτρεψε δύο πράγματα: Την κατάρρευση της συνθήκης Σένγκεν και μία ανθρωπιστική καταστροφή στην Ελλάδα. Η Ευρώπη πρέπει λοιπόν να επικεντρώσει τώρα τις προσπάθειές της στην εφαρμογή αυτής της συμφωνίας, να προσφέρει τεχνική βοήθεια στην Ελλάδα και να βρει τρόπους να λειτουργήσει το πρόγραμμα επαναπροώθησης.

Ο στόχος της ΕΕ όταν διαπραγματεύτηκε με την Τουρκία ήταν να μειώσει τον αριθμό των προσφύγων που φτάνουν στα σύνορά της και να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα δίκτυα των διακινητών. Η επιτυχία της συμφωνίας εξαρτάται τώρα από το αν η Τουρκία θα δεχθεί πίσω όλους τους πρόσφυγες που φτάνουν παράτυπα στην Ελλάδα και από το αν η ΕΕ με τη σειρά της θα δεχθεί έναν ισοδύναμο αριθμό Σύρων προσφύγων από την Τουρκία. Αυτή είναι και η πολιτική της Βρετανίας: Δέχεται πρόσφυγες που έρχονται από την Τουρκία, όχι όμως κι εκείνους που προσπαθούν να εισέλθουν στο έδαφός της με άλλους τρόπους.

Η Υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και αρκετές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις έχουν ανακοινώσει ότι θα αποχωρήσουν από τους ελληνικούς καταυλισμούς, χαρακτηρίζοντας την επαναπροώθηση των προσφύγων στην Τουρκία «μαζική απέλαση». Η Τουρκία δεν πρέπει να θεωρείται ασφαλής χώρα, λένε, και οι ελληνικοί καταυλισμοί λειτουργούν ουσιαστικά ως «κέντρα κράτησης». Οι κατηγορίες αυτές είναι εν μέρει σωστές. Αλλά οι ΜΚΟ δεν έχουν προτείνει εναλλακτική λύση.

Η κατανομή των προσφύγων στην ΕΕ έχει αποφασιστεί σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, και μ’ έναν τρόπο που θα επέτρεπε στην ΕΕ να αντιμετωπίσει έναν μεγάλο αριθμό προσφύγων. Πολλοί ηγέτες αρνήθηκαν όμως να δεχθούν αυτή την απόφαση και λίγοι είναι οι πρόσφυγες που έχουν μεταφερθεί σε χώρες της ΕΕ. Για χώρες όπως η Γερμανία, η Σουηδία και η Αυστρία, το να συνεχίσουν να δέχονται την πλειοψηφία των προσφύγων είναι πολιτικά ανέφικτο. Αυτό κατέστη άλλωστε σαφές όταν η Σουηδία και η Αυστρία έκλεισαν τα σύνορά τους και τα ξενόφοβα κόμματα αύξησαν τη δύναμή τους στις περιφερειακές εκλογές της Γερμανίας.

Προτού επιτευχθεί η συμφωνία, πολλές χώρες είχαν αρχίσει ήδη να κλείνουν τα σύνορά τους. Αν αυτή η τάση συνεχιζόταν, σύντομα η Ελλάδα και η Ιταλία θα βρίσκονταν εκτός Σένγκεν. Το αποτέλεσμα θα ήταν ένας τεράστιος αριθμός προσφύγων να βρεθεί παγιδευμένος στην Ελλάδα και άλλες χώρες της περιφέρειας – ένα αποτέλεσμα που δεν θα ικανοποιούσε καμιά πλευρά.

Η συμφωνία αποτελεί κατά συνέπεια μια πρόοδο. Το ζήτημα τώρα είναι η εφαρμογή της. Η Κομισιόν έχει υπολογίσει ότι το κόστος της εφαρμογής της συμφωνίας θα φτάσει το επόμενο εξάμηνο τα 280 εκατομμύρια δολάρια, ένα ποσό που δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο.

Μια από τις πρώτες προτεραιότητες είναι τώρα να σταλεί τεχνική βοήθεια στην Ελλάδα, τον αδύναμο κρίκο της αλυσίδας. Ακόμη σημαντικότερο όμως είναι να εξασφαλιστεί η πολιτική σταθερότητα στην Ελλάδα. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να χαλαρώσει η απαίτηση για πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 3,5%. Ο στόχος αυτός είναι αντικειμενικά πολύ υψηλός και υπάρχει κίνδυνος να αποσταθεροποιήσει την οικονομία και το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας. Από οικονομική άποψη, πρέπει να αλλάξει. Αν ληφθεί υπόψη και η προσφυγική κρίση, η αλλαγή καθίσταται ακόμη πιο επείγουσα.

Μια άλλη ζωτική πλευρά της συμφωνίας είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας επαναπροώθησης. Η συμφωνία προβλέπει να επαναπροωθηθούν 20.000 πρόσφυγες από την Ελλάδα προς την Τουρκία μέχρι τα μέσα Μαΐου. Ο αριθμός αυτός όμως είναι μικρός σε σχέση με τους 50.000 πρόσφυγες που βρίσκονται σήμερα στην Ελλάδα και ζουν σε δύσκολες συνθήκες. Η ΕΕ με τη σειρά της πρέπει να επιταχύνει την προώθηση προσφύγων από την Τουρκία προς το εσωτερικό της Ευρώπης. Και πρέπει την ίδια στιγμή να καταστήσει σαφές στους πρόσφυγες που σκέπτονται να κάνουν το επικίνδυνο ταξίδι προς την Ευρώπη ότι θα ήταν προτιμότερο να περιμένουν να εξεταστούν οι αιτήσεις τους. Όσο πιο μεγάλος είναι ο αριθμός των προσφύγων που θα προωθηθούν απευθείας από την Τουρκία προς την ΕΕ, τόσο πιο αποτελεσματική θα είναι η αντιμετώπιση των δικτύων των διακινητών που αναζητούν νέες οδούς για τη μεταφορά των προσφύγων.

Το κακό είναι ότι παραμένει άγνωστο πώς θα λειτουργήσει αυτή η διαδικασία. Η Γερμανία έχει αρχίσει να δέχεται έναν μικρό αριθμό Σύρων απευθείας από την Τουρκία, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο και με άλλες χώρες. Έτσι κι αλλιώς, πάντως, ο αριθμός των 72.000 προσφύγων που έχει συμφωνήσει να δεχθεί η ΕΕ απευθείας από την Τουρκία είναι πολύ μικρός. Αν δεν ληφθούν εγκαίρως αυτά τα μέτρα, οι ηθικοί συμβιβασμοί που έγιναν με τη συμφωνία με την Τουρκία θα αποδειχθούν μάταιοι.

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Politico.eu

* Ο Γκούντραμ Βολφ είναι, από το 2013, διευθυντής του ιδρύματος Bruegel, ενός από τα πλέον αναγνωρισμένα think tanks, παγκοσμίως. Στην έρευνα του, εστιάζει σε ζητήματα οικονομίας και διακυβέρνησης στην Ευρώπη, σε φορολογικές και νομισματικές πολιτικές και σε παγκόσμια χρηματοοικονομικά. Πριν ενταχθεί στο Bruegel, εργάστηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στον τομέα των μακροοικονομικών μεγεθών της ευρωζώνης και της μεταρρύθμισης της διακυβέρνησης στη ζώνη του ευρώ.

Πηγή: AΠΕ