“Η δομική αλλαγή του ΣΥΡΙΖΑ”. Του Θεόδωρου Γεωργίου

by/ 0 Comments / 64 View / 30/05/2016

Συνηθίζουμε συχνά να λέμε στη δημοσιογραφική και την πολιτική γλώσσα, ότι ο χρόνος για όσα συμβαίνουν στο πολιτικό γίγνεσθαι παρασέρνει τα πάντα (ιδέες, αντιλήψεις, στάσεις ζωής κ.α.) και διαμορφώνει νέες κοινωνικές καταστάσεις και πραγματικότητες. Στη φιλοσοφική σκέψη (και πιο συγκεκριμένα στην οντολογική σύλληψη της ιστορίας κατά τον Hegel) το αντικειμενικό πνεύμα καθίσταται ο δημιουργός της κοινωνικής πραγματικότητας. Είτε σταθούμε στην πρώτη διατύπωση (η οποία έχει τη σαφήνεια του κοινού νου) είτε υιοθετήσουμε τη δεύτερη θεωρητική επαναδιατύπωσή της (η οποία διαθέτει την κρυστάλλινη καθαρότητα του φιλοσοφικώς σκέπτεσθαι) καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ως κομματική συλλογικότητα και ως κυβερνητική εξουσία από τη μία και η ελληνική κοινωνική μορφή ζωής από την άλλη, μετά τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις έχουν ενταχθεί σ’ ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο πολιτικής διαμεσολάβησης απ’ αυτό που μέχρι σήμερα είχε επικρατήσει στην πολιτική κοινωνία μας.

Σήμερα δεν χρειάζεται να απαριθμήσουμε σε λογιστικούς πίνακες δημοσιονομικά μεγέθη ούτε να εξιστορήσουμε πολιτικές και τεχνικές της διαπραγμάτευσης της ελληνικής πλευράς με τους εταίρους κατά την πρώτη φάση εφαρμογής των μνημονίων (2010-2014), όταν την κυβερνητική εξουσία ασκούσαν τα κόμματα της ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ και του ΠΑΣΟΚ και κατά τη δεύτερη φάση (2015-), κατά την οποία την εξουσία ασκεί ο ΣΥΡΙΖΑ σε συνεργασία με τους ΑΝΕΛΛ. Αυτό που χρειάζεται να κατανοήσουμε όλοι μας, πολίτες και πολιτικοί (πάντοτε στο πλαίσιο της αντιπροσωπευτικής σχέσης της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας) είναι το εξής: από τον Ιανουάριο του 2015 η ελληνική πολιτική κοινωνία έχει εισέλθει σε μία νέα ιστορική φάση, η οποία έχει ακριβώς να κάνει και με την ίδια την ελληνική κοινωνία στο επίπεδο της συγκροτήσεώς της, αλλά και με την κομματική συλλογικότητα (δηλ. το ΣΥΡΙΖΑ), η οποία έχει αναδειχθεί σε κυβερνητική δύναμη. Με άλλα λόγια υποστηρίζω μία θέση, η οποία προκύπτει από τα ίδια τα πράγματα ως εξέλιξη του αντικειμενικού πνεύματος του Hegel. Δηλ. ο ΣΥΡΙΖΑ μετασχηματίζεται και σε ιδεολογικό και σε πολιτικό επίπεδο, επειδή αυτό επιβάλλεται από την ίδια τη συνειδησιακή συγκρότηση της ελληνικής κοινωνίας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ και η ελληνική κοινωνία ως δύο οντότητες μετασχηματίζονται και στο εσωτερικό τους αλλά και εκφράζεται αυτή η αλλαγή στα επίπεδα, στα οποία διαμεσολαβούνται. Δεν αμφιβάλλει κανείς, ότι μπορεί να υπάρχουν πολλοί οπαδοί και υποστηρικτές του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι να υιοθετούν την άποψη, σύμφωνα με την οποία ένα αριστερό κόμμα ασκεί νεοφιλελεύθερη πολιτική στην εποχή της κρίσης. Η ιδεολογική αυτή στάση όμως κρίθηκε ως «ψευδής συνείδηση» και τελικά ηττήθηκε στις εκλογές του Σεπτεμβρίου του 2015. Επίσης διατυπώνεται η άποψη σύμφωνα με την οποία ο κυβερνητικός ΣΥΡΙΖΑ διαφέρει ριζικά από τον κομματικό ΣΥΡΙΖΑ (πρόκειται για το πολιτικό επιχείρημα της αντιπολίτευσης, το οποίο, ας σημειωθεί δεν έχει λογική θεμελίωση). Και αυτή η ιδεολογική και πολιτική στάση ηττήθηκε και σε κοινοβουλευτικό και σε πολιτικό επίπεδο.

Αυτή η πραγματικότητα που «δια γυμνού οφθαλμού» (μία στήλη του Άγγελου Ελεφάντη) βλέπουμε όλοι μας είναι αόρατη για το παλαιοκομματικό σύστημα, το οποίο θεμελιώθηκε στους μηχανισμούς της πελατείας και της διαπλοκής. Και ενώ σταδιακά από τον Ιανουάριο του 2015 η ελληνική κοινωνία ως συνειδησιακή κατάσταση, ως υλική πραγματικότητα και ως κοινωνικός βιόκοσμος αποκτά νέες δομές και νέα περιεχόμενα και ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει αυτή τη νέα κοινωνική δυναμική, το παλαιό-κοινωνικό καθεστώς επιβιώνει σε επίπεδο κομματικών συλλογικοτήτων (βλ. Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ).

 Ο ΣΥΡΙΖΑ εκφράζει και υποστασιοποιεί στην εποχή της κρίσης την ίδια την υπαρξιακή αγωνία της ελληνικής κοινωνίας και στο συνειδησιακό και στο υλικό επίπεδο να υπερβεί τον παλιό εαυτό της. Η πολιτική ηγεμονία του ΣΥΡΙΖΑ ερμηνεύεται από το εξής γεγονός: επωμίζεται ως πολιτικό υποκείμενο να σηκώσει το ιστορικό φορτίο του παλιού πολιτικού συστήματος της μεταπολίτευσης (1974-2010). Δηλ. ενώ μετά το τέλος της «μεταπολίτευσης» (2010) και την είσοδο της ελληνικής κοινωνίας στην εποχή της κρίσης, από ιστορικής απόψεως (κατά τον Hegel) δόθηκαν οι ευκαιρίες και οι δυνατότητες στους ίδιους τους δρώντες (Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ) να «βρουν λύσεις», οι ίδιοι οι πολιτικοί δρώντες απέδρασαν.

Μετά το έτος 2015 τα πολιτικά πράγματα στην κοινωνία μας δεν κινούνται στους ρυθμούς πελατειακού συστήματος ούτε στους μηχανισμούς της διαπλοκής. Ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβερνητική εξουσία στην εποχή της κρίσης έθεσε τα όρια της ορθολογικής συγκρότησης της κοινωνικής μορφής ζωής. Οι αποφάσεις και οι πράξεις στο επίπεδο της κυβερνητικής εξουσίας οριοθετούν το πλαίσιο της αναδημιουργίας της ελληνικής κοινωνίας ως ορθολογικής μορφής ζωής. Το ερώτημα που τίθεται αναφέρεται στην επανεξέταση της ιδεολογικής καταγωγής του κομματικού ΣΥΡΙΖΑ κατά το επικείμενο συνέδριο. Η «διαφορά» ανάμεσα στο κόμμα και την κυβέρνηση ως πολιτική απόσταση υφίσταται. Αλλά αυτό δεν είναι το μείζον ζήτημα. Όλες οι σκέψεις μας αρχίζουν και τελειώνουν με τη διαπίστωση, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση δεν ασκεί μόνον κυβερνητική εξουσία αλλά κατέχει την «πολιτική ηγεμονία» στην κοινωνία μας, δηλ. σ’ αυτή τη φάση είναι η «φωνή της κοινωνίας» μας.

*Ο Θεόδωρος Γεωργίου είναι καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών, 30/05/2016