Ο Νίκος Χρυσός και η «Καινούργια Μέρα» του νικητές του Βραβείου Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης

by/ Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Ο Νίκος Χρυσός και η «Καινούργια Μέρα» του νικητές του Βραβείου Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης / 4 View / 18/10/2019

Στον Νίκο Χρυσό και το μυθιστόρημά του «Καινούργια μέρα» (Καστανιώτης, 2018) δόθηκε το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Union Prize for Literature) 2019, ανακοίνωσαν ο υπουργός Πολιτισμού και Εθνικής Ταυτότητας της Ρουμανίας κ. Βαλέρ-Ντανιέλ Μπρεάζ και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Εκπαίδευση, τον Πολιτισμό, τη Νεολαία και τον Αθλητισμό κ. Τίμπορ Νάβρατσιτς σε ειδική τελετή που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης 22 Μαΐου 2019 στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ρουμανίας στις Βρυξέλλες.

Βραβεία δόθηκαν σε αναδυόμενους πεζογράφους, αλλά με παρουσία ήδη στα γράμματα, από 14 χώρες που μετέχουν στο πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη». Η Ελλάδα είναι μεταξύ των εκ περιτροπής χωρών που συμμετέχουν στη φετινή βράβευση. Από τις υπόλοιπες χώρες, οι συγγραφείς που διακρίθηκαν είναι οι Laura Fredenthaler (Αυστρία), Sophie Daull (Γαλλία), Beqa Adamashvili (Γεωργία), Melissa Harrisson (Ηνωμένο Βασίλειο), Jan Carson (Ιρλανδία), Giovanni Dozzini (Ιταλία), Daina Opolskaite (Λιθουανία), Réka Mán-Várhegyi (Ουγγαρία), Haska Shyyan (Ουκρανία), Marta Dzido (Πολωνία), Tatiana Țîbuleac (Ρουμανία), Ivana Dobrakovová (Σλοβακία) και Piia Leino (Φινλανδία).

Το βραβείο αυτό έχει δύο μεγάλες ιδιαιτερότητες σε σχέση με τα άλλα βραβεία που δίνονται στη χώρα μας. Ενώ δηλαδή ένας πεζογράφος στα ελληνικά βραβεία μπορεί να τιμηθεί είτε για ένα βιβλίο του, άσχετα από την ηλικία ή τον αριθμό των έργων του, είτε ως πρωτοεμφανιζόμενος με το πρώτο βιβλίο του, το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Prize for Literature EUPL) επιδιώκει την επιλογή και την προβολή συγγραφέων, που δεν βρίσκονται στο ξεκίνημά τους αλλά ούτε και στο κορύφωμα της σταδιοδρομίας τους ή στην ωριμότητά τους. Σύμφωνα με τον κανονισμό οι επιλεγόμενοι πεζογράφοι πρέπει να έχουν εκδώσει 2-4 βιβλία πεζογραφίας. Επομένως το συγγραφικό τους προφίλ έχει αρχίσει να διαμορφώνεται, με σταθερό ενδιαφέρον για το είδος του μυθιστορήματος ή διηγήματος, χωρίς όμως να έχουν απόλυτα καθιερωθεί στο χώρο. Το βραβείο δηλαδή στοχεύει όχι σε αυτούς που δίνουν απλά ελπίδες, αλλά σε εκείνους που έχουν ήδη βάλει τα θεμέλια για τη διατήρηση και την ανανέωση του είδους της πεζογραφίας.

Η δεύτερη ιδιαιτερότητα είναι ότι θεσμικά το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης δίνει τη δυνατότητα στον βραβευθέντα συγγραφέα να γίνει γνωστός σε όλη την Ευρώπη μέσω των μεταφράσεων του έργου του, μεταφράσεων που προωθούνται μέσω του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό το στοιχείο εξωστρέφειας είναι πολύ σημαντικό για τα ελληνικά βιβλία, η γλώσσα των οποίων δεν επιτρέπει την άμεση πρόσβαση ενός διεθνούς κοινού σε αυτά. Ας σημειωθεί ότι ένα από τα βασικά κριτήρια των μελών της ελληνικής επιτροπής ήταν το βραβευθέν έργο να ξεφεύγει από τα στενά όρια της εντοπιότητας, να μπορεί να «συνομιλήσει» με τον Ευρωπαίο αναγνώστη και να μεταφραστεί σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες.

Το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUPL) αποτελεί μια διάκριση για τα νέα και αναδυόμενα λογοτεχνικά ταλέντα της Ευρώπης, και υπογραμμίζει τον πλούτο της σύγχρονης ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, δίνοντας συγχρόνως έμφαση στη μοναδικότητα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής και γλωσσολογικής κληρονομιάς. Μέχρι σήμερα, το EUPL έχει βραβεύσει 108 συγγραφείς από 41 χώρες στη διάρκεια των δέκα χρόνων λειτουργίας του. Πέρσι, γιόρτασε τα 10α γενέθλιά του με τον διαγωνισμό διηγήματος «Ευρωπαϊκές ιστορίες», στον οποίο συμμετείχαν όλοι οι μέχρι τότε βραβευθέντες. Τώρα, εγκαινιάζοντας το νέο κύκλο βραβεύσεων, το EUPL μας συστήνει για πρώτη φορά βραβευθέντες από Γεωργία και Ουκρανία.

Το EUPL συντονίζεται από την Ευρωπαϊκή και Διεθνή Ομοσπονδία Βιβλιοπωλών (EIBF), το Συμβούλιο Ευρωπαίων Συγγραφέων (EWC) και την Ομοσπονδία Ευρωπαίων Εκδοτών (FEP), ενώ στην Ελλάδα από την Εταιρεία Συγγραφέων. Το βραβείο εντάσσεται στο πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» και ως εκ τούτου, αφορά όλες τις χώρες που συμμετέχουν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα για το 2014-2020.