Πού οφείλεται η διοικητική κατάρρευση του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης; – Θεόδωρου Γεωργίου

by/ Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Πού οφείλεται η διοικητική κατάρρευση του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης; – Θεόδωρου Γεωργίου / 2 View / 11/02/2020

Στη διεθνή επιστημονική κοινότητα είναι γνωστό ότι η ίδρυση μιας κοινωνικής οντότητας, η οποία επωμίζεται την κοινωνική λειτουργία του αυτοστοχασμού και της αυτοσυνείδησης (δηλ. η ίδρυση του Πανεπιστημίου), εντάσσεται στις εκάστοτε ιστορικο-κοινωνικές συνθήκες και διαδικασίες. Η γενική αυτή, αλλά θεμελιώδης, πρόταση, εάν εφαρμοστεί στην περίπτωση του Πανεπιστημίου Θράκης θα διαπιστώσουμε ότι δεν ισχύει.

Οταν ιδρύθηκε το Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης (έτος 1914), αυτό έγινε επειδή ιστορικο-κοινωνικοί παράγοντες, αλλά και το επιστημολογικό πνεύμα εκείνης της εποχής που κυριαρχούσε, επέβαλαν να ανατεθούν όχι μόνο οι επιμέρους επιστημονικές γνώσεις, αλλά ο ίδιος ο κοινωνικός θεσμός του αυτοστοχασμού σε μια ιδιαίτερη κοινωνική οντότητα. Το ίδιο συνέβη και στην περίπτωση του Πανεπιστημίου της Λιψίας (έτος ίδρυσής του 1409). Και στην περίπτωση αυτή ιστορικο-κοινωνικές διαδικασίες και το επιστημολογικό πνεύμα έπαιξαν τον ρόλο τους για τη θεσμοθέτησή του.

Αναφέρω ενδεικτικά δύο οικεία για μένα επιστημολογικά «παραδείγματα» Πανεπιστημίου (της Φρανκφούρτης και της Λιψίας), για να αντιληφθούμε ότι η ίδρυση και η λειτουργία ενός Πανεπιστημίου δεν είναι υπόθεση εξω-πανεπιστημιακών συνθηκών. Είναι υπόθεση κοινωνικών και επιστημολογικών προϋποθέσεων. Το Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης ιδρύθηκε τότε (1914) και έκτοτε λειτουργεί εντός του διαφωτιστικού παραδείγματος (βλ. το μοντέλο Wilhelm von Humboldt), επειδή οι κοινωνικές συνθήκες απαιτούσαν την πνευματική και τη συνειδησιακή δόμησή τους και την αντίστοιχη πολιτικο-πρακτική έκφρασή τους. Το μεσαιωνικό Πανεπιστήμιο της Λιψίας (1409) υπακούει στην ίδια λογική του ιστορικο-κοινωνικού αυτοπροσδιορισμού. Και το ερώτημα, το οποίο τίθεται για το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης είναι το εξής: ποιοι ιστορικοί, πολιτικοί και κοινωνικοί λόγοι επέβαλαν την ίδρυσή του (έτος 1974) και ποιοι λόγοι δικαιολογούν τη λειτουργία του μέχρι σήμερα;

Εχω υπόψη μου την «ανοικτή επιστολή» του συναδέλφου Βασίλη Τσαουσίδη προς την υπουργό Παιδείας για την τραγελαφική κατάσταση που επικρατεί στο Πανεπιστήμιο Θράκης σε διοικητικό-οργανωτικό επίπεδο. Η επιστολή αυτή δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2020 και καταγράφει «σημεία και τέρατα» στη διοίκηση του Πανεπιστημίου. Γράφει επί λέξει ο συνάδελφος: «Είναι αποδεκτός ο κώδικας ηθικής και δεοντολογίας που επιτρέπει σ’ έναν πρύτανη να συνεταιρίζεται και να ιδρύει κοινές εταιρίες με τον εργολάβο που παρέχει υπηρεσίες εστίασης στο Πανεπιστήμιο;» Και εξάλλου σημειώνει: «Θα μπορούσε Πρύτανης να μην ομιλεί την αγγλική και ταυτόχρονα να ισχυρίζεται ότι μετεκπαιδεύτηκε και διετέλεσε επισκέπτης καθηγητής σε φημισμένα πανεπιστήμια της Αμερικής – που όμως το αρνούνται;»

Θα μπορούσα να αντιγράψω ολόκληρη την επιστολή και να αναφερθώ αναλυτικά στο κείμενο του συναδέλφου, αλλά επειδή το πολιτικό ενδιαφέρον μου (Interesse) είναι άλλο, περιορίζομαι σ’ αυτές τις δύο περικοπές. Δηλώνω κατηγορηματικά ότι το Πανεπιστήμιο Θράκης βρίσκεται σε μια φάση λειτουργίας του η οποία μπορεί να ονομαστεί, χωρίς περιστροφές, φάση διοικητικής κατάρρευσης. Οι παθογένειες στο διοικητικο – οργανωτικό επίπεδο δεν είναι εγγενείς. Εχουν να κάνουν με το ίδιο το Πανεπιστήμιο ως κοινωνική οντότητα αυτοστοχασμού στην περιοχή της Θράκης.

Θα επιμείνω σ’ αυτή την ερμηνευτική εκδοχή για τον διοικητικό – οργανωτικό εκτροχιασμό του Πανεπιστημίου. Η Θράκη ως ιστορικο-κοινωνική οντότητα κουβαλάει διαφωτιστικά στοιχεία αυτοπροσδιορισμού. Ωστόσο η ίδια παγιδεύτηκε και «μεταμορφώθηκε» σε μια διοικητική επαρχία του εθνικού κράτους, που απειλείται από την Τουρκία! Αυτή είναι η κυρίαρχη αντίληψη στην περιοχή. Σ’ αυτό το ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο ιδρύθηκε και λειτουργεί το Πανεπιστήμιο, το οποίο τελικά δεν είναι Πανεπιστήμιο με τους όρους του διαφωτιστικού «παραδείγματος» της γνώσης, αλλά μια δημόσια υπηρεσία διαχείρισης εθνικών κινδύνων και επιβουλών από τον εξωτερικό εχθρό.

Τελικά η δομή και η λειτουργία του Πανεπιστημίου ως δημόσιας υπηρεσίας δημιούργησε όλες τις προϋποθέσεις για δύο πράγματα: πρώτον, για την «κατασκευή» ενός εξωθεσμικού μεταεπιπέδου ελέγχου και επιτήρησης του Πανεπιστημίου και δεύτερον για την «μεταμόρφωσή» του σε κέντρο κακοδιαχείρισης και εμπορικών συναλλαγών.

Τελειώνοντας την αφήγησή μου για την κατάσταση στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, θέλω να τονίσω ότι ομάδα καταξιωμένων διεθνώς συναδέλφων (από όλες τις Σχολές και τα Τμήματα) παλεύουμε για να βγει το Πανεπιστήμιό μας στο «ξέφωτο» του ερευνητικού και ακαδημαϊκού διαφωτισμού.