Γερμανία: κομματική ή συνειδησιακή κρίση; – Του Θεόδωρου Γεωργίου

by/ Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Γερμανία: κομματική ή συνειδησιακή κρίση; – Του Θεόδωρου Γεωργίου / 6 View / 20/02/2018

Οι κοινοβουλευτικές εκλογές στη Γερμανία έγιναν την 24η Σεπτεμβρίου του 2017 και κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μέχρι σήμερα δεν έχει καταστεί δυνατόν να σχηματιστεί κυβέρνηση. Οι πολιτικοί συντάκτες και αναλυτές μπορούν να κάνουν τις αναλύσεις τους και για τα σχέδια που εκπονήθηκαν ανάμεσα σε κόμματα και υποψήφιους κυβερνητικούς εταίρους και τις ερμηνείες τους για τις αποτυχίες των σχετικών προσπαθειών κυβερνητικής σύμπραξης.

Επειτα από συνεννοήσεις και διαβουλεύσεις τεσσάρων και πλέον μηνών, η γερμανική πολιτική κοινωνία έφτασε σε μια ιστορική στιγμή: την Τετάρτη 7 Φεβρουαρίου 2018 ανακοινώθηκε ότι τα δύο μεγαλύτερα κόμματα, το Χριστιανοδημοκρατικό (CDU) και το Σοσιαλδημοκρατικό (SPD), θα συνεργαστούν σε έναν μεγάλο κυβερνητικό συνασπισμό για την επόμενη τετραετία (2017-2021).

Εγινε και η σχετική κατανομή των υπουργικών χαρτοφυλακίων και μετά ξέσπασε η πολιτική θύελλα.

Το ερώτημα το οποίο τίθεται δεν έχει να κάνει με τον σχηματισμό κυβέρνησης στο Βερολίνο. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο και ουσιαστικότερο. Αναφέρεται στην ίδια τη Γερμανία και στον ρόλο της στην Ευρώπη και στη θέση της στην παγκόσμια κοινωνία.

Δεν είναι υπερβολή να υποστηρίξει κανείς ότι η Γερμανία δεν περνάει μια τυπική κρίση αντιπροσώπευσης, αλλά μια βαθιά κρίση αυτοσυνείδησης ως εθνικής και κρατικής οντότητας.

Επειδή ως πολιτικός φιλόσοφος όχι μόνον έχω ερευνήσει τα πολιτικά πράγματα της γερμανικής κοινωνίας, αλλά πρωτίστως μαθήτευσα δίπλα στον καθηγητή μου, τον Γιούργκεν Χάμπερμας, διαπιστώνω ότι κατά τον εικοστό πρώτο αιώνα η Γερμανία υιοθέτησε τον τεχνοκρατικό δρόμο κατά την άσκηση της πολιτικής εξουσίας.

Εάν η γερμανική πολιτική κοινωνία βρίσκεται ως κοινοβουλευτική οντότητα και διαδικασία μπροστά στο χάος, όπως περιγράφεται από τα έντυπα και τα ηλεκτρονικά μέσα, αυτό συμβαίνει επειδή η ίδια η Γερμανία ως συνείδηση και ως πνεύμα εγκατέλειψε τη μεταπολεμική δημοκρατική παράδοσή της.

Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα π.χ. μετά τον πόλεμο, με μεγάλους ηγέτες όπως ήταν π.χ. οι Βίλι Μπραντ και Χέλμουτ Σμιτ, μεγαλούργησε.

Οι σημερινοί ηγέτες της γερμανικής Σοσιαλδημοκρατίας έπεσαν σε δύο παγίδες: η πρώτη ήταν η παγίδα του νεοφιλελευθερισμού, στην οποία έπεσε ο Σρέντερ, και η δεύτερη ήταν η παγίδα της συγκυβέρνησης με τη Μέρκελ, στην οποία έπεσε ο Σουλτς.

Αυτό που συμβαίνει στις μέρες μας στη Γερμανία έχει κοσμοϊστορικές διαστάσεις και αναφέρεται στη συγκρότηση της σύγχρονης πολιτικής κοινωνίας.

Αρκεί να επισημάνουμε τα εξής τρία σημεία: Πρώτον, τα κλασικά κόμματα ρευστοποιούνται και αναφέρομαι όχι μόνο στη «γερμανική περίπτωση», αλλά και στη «γαλλική» και στην ελληνική» και σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Αυτό σημαίνει ότι η τυπική αντιπροσωπευτική σχέση δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας εποχής και μιας κοινωνίας, στην οποία οι συγκροτησιακές δομές της έχουν αλλάξει ριζικά.

Το δεύτερο σημείο έχει να κάνει με τα πρωτεία που απέκτησε η οικονομία έναντι της πολιτικής και ήταν επόμενο αυτή η εξέλιξη να καταγραφεί στις πρακτικές συσχετίσεις ανάμεσα στην πολιτική και την οικονομία. Η δημιουργία «μεταδημοκρατικών δομών» είναι το αποτέλεσμα της προτεραιότητας της οικονομίας έναντι της πολιτικής.

Ο τρίτος παράγοντας αναφέρεται στον δομικό μετασχηματισμό των εκλεκτόρων, δηλαδή του «λαού» κατά τα Συντάγματα των ευρωπαϊκών κρατών.

Εάν υποθέσουμε ότι στις εκλογές της 24ης Σεπτεμβρίου του 2017 συμμετείχε ως εκλέκτορας ο γερμανικός «λαός», τότε όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι κάνουμε μια υπόθεση ερευνητικής εργασίας.

Στις εκλεκτορικές διαβουλεύσεις και τελικά στις εκλογές προσέρχονται άτομα τα οποία αυτοπροσδιορίζονται ως πολίτες με συμφέροντα, με ιδέες, με απόψεις.

Αλλά ας επανέλθουμε στο κατ’ εξοχήν «γερμανικό πρόβλημα» του παρόντος. Εχει λοιπόν διευκρινιστεί ότι δεν πρόκειται για μια τυπική κρίση αντιπροσώπευσης:δηλαδή για την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης στο Βερολίνο.

Το σημερινό «γερμανικό πρόβλημα» θέτει σε πολιτική διαβούλευση τρία μείζονα ζητήματα:

Πρώτον, ποια είναι η σύσταση του εκλεκτορικού σώματος, το οποίο δεν είναι ομοιογενές, αλλά ούτε και ταξικώς κατανεμημένο.

Δεύτερον, τα ιστορικότερα στην Ευρώπη κόμματα διέρχονται μια πρωτοφανή κρίση στη συγκρότησή τους και στη λειτουργία τους και, τρίτον, η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης στο Βερολίνο δεν είναι υπόθεση συνεννόησης και διαβούλευσης ανάμεσα στη Μέρκελ και τον Σουλτς. Ο σχηματισμός κυβέρνησης στο Βερολίνο θα είναι αποτέλεσμα της ανασύνθεσης των νέων σχέσεων ανάμεσα στην οικονομία και την πολιτική.

Σε πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία μου με τον Γιούργκεν Χάμπερμας, ο καθηγητής μου δήλωσε κατηγορηματικά: Στη Γερμανία αξίζει επιτέλους μια πολιτική κυβέρνηση και όχι μια εξουσία με τεχνοκρατικό πνεύμα.

πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών